تطابق تفسیری اسباب نزول و آیه، روشی در جهت نقد اسباب نزول
چکیده
بررسی نقش علم اسباب نزول در تفسیر آیات وحی و بهره وری از تفسیر آیه در جهت ارزیابی و نقد سبب نزول است. شکل روایتی اسباب نزول، کثرت اسباب نزول رسیده از طریق اهل سنّت، تأثیر پذیری از اسرائیلیّات، تسامح و تساهل در برابر اسرائیلیّات و مسأله دار بودن راویان، اهمیّت نقد اسباب نزول و شناخت ملاکهای آن را دو چندان می سازد. از سوی دیگر، افزون بر ضعف های سندی، روایات اسباب نزول به لحاظ دلالت و محتوا با ضعفهای اساسی روبرویند. بسیاری از روایات، نقل به معنا است و تحت تأثیر شرایط سیاسی و فرهنگی قرن اول، راویان ناگزیر از نقل سینه به سینه روایات بوده اند و در این میان تغییراتی در سبب نزول رخ می داده است به گونه ای که اکنون برخی از اسباب نزول متضاد می نمایند و تعداد بسیاری استنباط شخصی راویان است. بنابراین باید در استفاده از اسباب نزول به معیارها و ضوابط اعتبار یک روایت توجه داشت و تنها اسباب نزولی را پذیرفت که با آیه، ضروریات دین و عقل ناسازگار ننماید. نویسنده، در ادامه ناهمخوانی سبب نزول با محتوا، سیاق و ظاهر آیه را در آیات مریم، 77، انعام/108، فاطر/22، انفال، 67 با استناد به آیات قرآن و روایات و دلایل عقلی و نقلی به اثبات رسانده است.