بهره‏ گیری از شؤون معصوم در استنباط احکام فقهی زنان و خانواده

سعید ضیائی فر، عضو هیأت علمی و معاون پژوهشی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

چکیده

ابلاغ پیام الاهی یکی از شؤون مهم پیامبر(ص) و امام(ع) است. این شأن، تنها شأن پیامبر و امام نیست، بلکه معصومان، شؤون دیگری نظیر تفریع، تفسیر، ولایت، ارشاد و... داشته‏ اند. در این نوشتار تلاش شده است تا برخی از دیگر شؤون معصومان، به اختصار توضیح داده شود و با تتبع گسترده در روایات حوزه احکام خانواده، روایاتی بررسی شود که بعضاً تصور می‏شود روایات فقهی است ولی به گمان نگارنده، از شؤون دیگری صادر شده‏اند و در نتیجه، قابل استناد در فقه نیستند. پیامد مهم این بهره‏گیری، آن است که برخی از احکام که در روایات آمده، احکام شرعی نیست و فقیه نمی‏تواند آن‏ها را مستند استنباط خود قرار دهد. پیامد دیگر این بهره‏گیری، آن است که برخی احکام مذکور در روایات، از تفریعات احکام فقهی خواهد بود و ممکن است در زمان یا مکان دیگری، مصداق حکم فقهی نباشد و نتوان به جاودانگی آن‏ها فتوا داد. استفاده دیگر، حل تعارض روایاتِ به ظاهر متعارض است. به گمان نگارنده، استفاده از شؤون معصوم یکی از راه‏حل‏های بسیار مهم در حوزه احکام فقهی زنان و خانواده است و می‏تواند افق‏های جدیدی را پیش روی پژوهشگران این عرصه قرار دهد.