اثر نوع ریزنمونه و ترکیب های مختلف تنظیم کننده های رشد گیاهی در کالوس زایی و ساقه زایی گیاه شاهدانه (cannabis sativa l.) در شرایط درون شیشه
چکیده
شاهدانه ایرانی (cannabis sativa l.) گیاهی دارویی متعلق به خانواده cannabinaceae است که ترکیب های متنوعی از متابولیت های ثانویه را تولید می کند. این تحقیق به منظور بهینه سازی باززایی مستقیم و غیرمستقیم این گیاه در شرایط in vitro انجام شد. ریزنمونه های برگ و هیپوکوتیل از گیاهچه های استریل جداسازی شده و محیط کشت های حاوی ba (1/0، 2/0، 5/0، 1، 2، 3 میلی گرم در لیتر) به تنهایی یا در ترکیب با 5/0 میلی گرم در لیتر iba و tdz (1/0، 2/0، 5/0، 1، 2، 3 میلی گرم در لیتر) به تنهایی یا در ترکیب با 5/0 میلی گرم در لیتر iba کشت شدند. عکس العمل ریزنمونه ها در همه محیط های کشت مورد استفاده، تولید کالوس بود. هیچگونه باززایی مستقیم در ریزنمونه ها مشاهده نشد و در ریزنمونه هیپوکوتیل باززایی غیرمستقیم در سطوح مختلف هورمونی ba اتفاق افتاد. بیشترین حجم کالوس تولید شده، در غلظت 2 میلی گرم در لیتر tdz به همراه 5/0 میلی گرم در لیتر iba در ریزنمونه برگ بدست آمد. بیشترین وزن تر و خشک کالوس تولید شده مربوط به ریزنمونه برگ در تیمار هورمونی 1 میلی گرم در لیتر tdz به همراه 5/0 میلی گرم در لیتر iba بود. تیمار هورمونی 5/0 میلی گرم در لیتر tdz به همراه 5/0 میلی گرم iba در هیچ ریزنمونه ای کالوس تولید نکرد. البته ترکیب هورمون iba در غلظت های مختلف هورمون ba، تأثیر شگرفی در بهبود حجم و وزن تر و خشک کالوس ریزنمونه ها داشت. با این حال افزودن هورمون iba در غلظت های مختلف هورمون tdz چندان تأثیری در بهبود حجم و وزن تر و خشک کالوس هر دو ریزنمونه نداشت.