کانی شناسی و زمین شیمی کلینکر، سیمان پرتلند و گرد و غبار تولید شده درکارخانه سیمان نکاء و اثرهای زیست محیطی آن در استان مازندران

مهدی مهدوی آکردی، department of geology, faculty of sciences, golestan university, gorgan, iranگروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران مصطفی رقیمی، department of geology, faculty of sciences, golestan university, gorgan, iranگروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران غلامحسین شمعانیان، department of geology, faculty of sciences, golestan university, gorgan, iranگروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران محسن قلی پور، department of geology, faculty of sciences, golestan university, gorgan, iranعضو پژوهشی جهاد دانشگاهی، گلستان، ایران

چکیده

سیمان پرتلند از گرما دادن مواد خام اولیه (سنگ آهک، خاک رس) در دمای حدود 1500 درجه­ی سانتی­گراد که تشکیل کلینکر را می­دهد، تولید می­شود. بررسی کانی­شناسی و زمین­شیمی کلینکر، سیمان پرتلند نکاء، غبار کوره سیمان و غبار آسیاب سیمان با میکروسکوپ پقطبشی، پراش پرتوایکس و فل­یورسانی پرتو ایکس انجام شد. در نمودار سیستم فازی ((cao - al2o3 - sio2 ترکیب­های شیمیایی کلینکر در مثلث c3s - c2s - c3a قرار می­گیرند. رس­ها به علت جذب سطحی و تبادل یونی بالا بیشترین سهم در ورود عناصر جزئی و فلزات سنگین را به کلینکر سیمان نکاء دارند. بر اساس روابط بوگه، کلینکر و سیمان پرتلند نکاء با استاندارد بین المللی سیمان همخوانی دارد. از غبار کوره سیمان نکاء می­توان به عنوان مواد اولیه سیمان استفاده کرد. بررسی کانی­شناسی کلینکر و سیمان پرتلند حاکی از وجود کانی­های سیلیکاتی­ کلسیم و میلریت قهوه­ای در کلینکر و کانی­های سیلیکات­های کلسیم (تری کلسیم سیلیکات، دی کلسیم سیلیکات)، لارنیت، گچ، میلریت قهوه­ای (تتراکلسیم آلومینوفریت) و کلسیت در سیمان پرتلند است. بررسی کانی­شناسی غبار کوره سیمان و غبار آسیاب سیمان حاکی از وجود کانی­های سیلیکات­های کلسیم (تری کلسیم سیلیکات، دی کلسیم سیلیکات)، لارنیت، گچ و میلریت قهوه­ای (تتراکلسیم آلومینوفریت) در غبار آسیاب سیمان و کانی­های کلسیت، کوارتز، موسکوویت – ایلیت و کلریت در غبار کوره سیمان است.