شناسایی منابع فلزی استحصال نقره برای ضرب سکّه های اشکانی در استان ماد بزرگ با روش pixe

فرهنگ خادمی ندوشن، محمد نایب پور، بیتا سودایی

چکیده

با مطالعة ترکیب درصد فلزّی مسکوکات نقره ای می توان به تحلیل و توضیح مکانهای ضرب سکّه و شناسایی معادن آنها پرداخت. از سوی دیگر در دور? اشکانیان برای اولین بار شاهد نام ضرابخانه بر روی مسکوکات هستیم که می تواند راهگشای مسائل اقتصادی، سیاسی و حتی شناسایی معادن آنها باشد. سکّه های مورد مطالعه، مربوط به ضرابخانة همدان بوده و از معادن نقره به صورت غال گذاری استحصال شده است. ترکیبات این مسکوکات، شبیه به ترکیبات مواد معدنیِ برداشت شده برای ضرب سکّه است. افزایش جمعیت و گستردگیِ دادوستد علاوه بر ذوب مجدّد فلز نیاز به منابع جدید را ضروری می نماید. در این مقاله با مطالعة ترکیبات شیمیایی سکّه های اشکانی، به شناسایی معادن و کارگاههای مورد استفاده در ضرب سکّه می پردازیم، تا حداقل تعداد کارگاههای ذوب فلز نقره را در یک ضرّابخانه و در زمان حکمرانی پادشاهان این سلسله مشخص می نماییم.