توزیع مکانی خشکیدگی درختان بلوط در ارتباط با ویژگی های مورفولوژیک درختان در جنگل های زاگرس، کرمانشاه

حدیث دارابی، دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه رازی شایسته غلامی، عضو هیات علمی دانشگاه رازی احسان صیاد، عضو هیات علمی دانشگاه رازی

چکیده

سابقه و هدف: یکی از مشکلات اساسی در جنگل های زاگرس، پدیده ی خشکیدگی درختان بلوط است. بحران خشکیدگی در این درختان، نمود عینی پدیده ی زوال بوم-سازگان جنگلی زاگرس است. در تحقیقات مختلف بیان شده که خشکیدگی تاجی اولین پدیده ای است که در نتیجه ی واکنش درخت به تنش های محیطی ظاهر می شود و مهمترین شاخص برای ارزیابی سلامت درختان و آگاهی از وضعیت خشکیدگی آنها می باشد.. از طرفی شناخت الگوی توزیع مکانی خشکیدگی و ارتباط مکانی آن با ویژگی های درختان، جهت مدیریت مناسب پدیده خشکیدگی اهمیت بسیار دارد. هدف این تحقیق، بررسی الگوی توزیع مکانی خشکیدگی در درختان بلوط و تحلیل رابطه مکانی آن با ویژگی های درختان در بخشی از توده های جنگلی کرمانشاه می باشد.مواد و روش ها: در محدوده جنگلهای گهواره در استان کرمانشاه، 67 قطعه نمونه مربعی به مساحت 400 مترمربع با استفاده از شبکه آماربرداری 100×100 متر برداشت شدند. در هر قطعه نمونه درصد خشکیدگی(درصد درختان خشکیده در پلات)، ویژگی های درختان دارای خشکیدگی از جمله قطر، ارتفاع، قطر متوسط تاج، متوسط سطح تاج پوشش و تعداد جست و تعداد درختان سالم و سطح تاج پوشش آن ها یادداشت گردید. همبستگی بین میزان خشکیدگی و ویژگی های درختان دارای خشکیدگی و درختان سالم با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون بررسی شد. بررسی همبستگی مکانی نیز با استفاده از روش های زمین آماری(واریوگرام) صورت گرفت.یافته ها: نتایج حاصل از ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که میزان خشکیدگی با ویژگی های درختان از جمله قطر، ارتفاع، قطر متوسط تاج، درصد تاج پوشش و تعداد جست ارتباط مثبت و معنی داری دارد.. همچنین بین میزان خشکیدگی و ویژگی درختان سالم از جمله تعداد درختان سالم و متوسط سطح تاج پوشش آنها ارتباط منفی و معنی دار وجود دارد. مطالعه واریوگرام ها بیانگر این است که همه متغیرها به جز تعداد جست درختان دارای خشکیدگی، دارای ساختار مکانی مشخص می باشند. نتیجه گیری: به طور کلی همه متغیرها به جز تعداد جست درختان خشکیده دارای الگوی توزیع مکانی مشخص و پیوستگی مکانی متوسط هستند. تجزیه و تحلیل ساختار مکانی ارتفاع، قطر، قطر متوسط تاج، سطح تاج و درصد سطح تاج درختان نشان می دهد که واریانس مؤلفه ی ساختاری بر واریانس مؤلفه ی تصادفی غلبه دارد. دامنه تأثیر متغیرهای مورد بررسی در محدوده های نسبتا بزرگ رخ داده است که دلالت بر ساختار مکانی گسترده، پراکنش یکنواخت و در حقیقت پیوستگی مکانی بیشتر در مقادیر متغیر مورد نظر دارد. شباهت در دامنه تأثیر میزان خشکیدگی و ویژگی های درختان دارای خشکیدگی(قطر، ارتفاع، قطر متوسط تاج، متوسط سطح تاج پوشش و درصد تاج پوشش) و همچنین همبستگی مثبت و معنی دار بین آن ها، بیانگر ارتباط مکانی نزدیک بین میزان خشکیدگی و ویژگی های درختان دارای خشکیدگی است. با توجه به همبستگی منفی و معنی دار بین میزان خشکیدگی و ویژگی درختان سالم(تعداد درختان و متوسط سطح تاج پوشش)، می توان اظهار داشت که تغییرپذیری مکانی ویژگی درختان سالم، میزان خشکیدگی را به طور عکس تحت تأثیر قرار می دهد.