مقاله

دستگاه منطقی قرآن کریم در افق منطق صوری

چکیده

هر چیزی که ساختار منسجم و معقولی دارد، دارای ساختار و دستگاهی منطقی است. قرآن کریم نیز در مقام کتاب آسمانی ای که بر پیامبر اکرم(ص) نازل شده، دارای ساختار و دستگاهی منطقی است. از آنجا که قرآن کریم بر انسان ها نازل شده و قصد خروج انسان ها از ظلمت ها به نور را دارد باید دارای ساختاری بر وفق ادراک انسان ها باشد. ساختار فکری و ادراکی انسان ها بر ساختار منطق ارسطویی ـ که چیزی جز ساختار ادراکی و فکری نوع بشر نیست ـ مبتنی است. از این روی، ساختار قرآن کریم نیز ـ به این دلیل که خطاب به انسان هاست ـ باید براساس ساختار منطق ارسطویی باشد. ساختار منطق ارسطویی مبتنی بر برهان و خطابه و جدل و شعر و سفسطه است. ساختار قرآن کریم نیز مبتنی بر منطق ارسطویی ـ یعنی منطق نوع بشر ـ است، منتهی از آنجا که قصد قرآن کریم خروج آدمی از ظلمت ها به نور است، با دوری جستن از تعابیر شعری (خیالی) و سفسطی (کاذب)، به برهان و خطابه و جدل اکتفا نموده است.

اسناد مشابه

  • اصول نظری معماری اخلاق مدار در قرآن کریم، با تکیه بر منطق صوری ارسطویی در اندیشه اسلامی

    مقاله۲۰۲۲پژوهش های معماری اسلامیبشری عباسی، محمدرضا بمانیان

    پژوهش پیش رو، پژوهشی قرآنی است که با بررسی تأثیر اخلاق بر معماری از منظر قرآن کریم، به شناخت معماری غیراخلاقی پرداخته و با هدف تبیین اصول نظری معماری اخلاقمدار، به استقراء، استنتاج و معکوسسازی منطقی مفاهیم استخراجشده بر اساس منطق صوری ارسطویی میپردازد. پرسش این مقاله این است که چ

  • توان سنجی منطق فازی در تفسیر قرآن کریم

    مقاله۲۰۱۸فلسفه و کلامسید مصطفی احمدزاده، سیدمجید ظهیری

    دانش تفسیر قرآن کریم، همانند هر دانشی، از دانش منطق کمک و بهره می‌گیرد. با توجه به رشد روزافزون شاخه‌های متنوع دانش منطق، استفاده از هر منطقی، تأثیرات خاص خود را بر دانش تفسیر و نتایج آن خواهد گذاشت. یکی از رویکردهای جدید منطق، منطق فازی است که بر خلاف منطق کلاسیک دو ارزشی، چند ا

  • اقناع مخاطب از طریق به کارگیری هوش منطقی- ریاضی در نظام تربیتی قرآن کریم

    مقاله۲۰۲۶علوم تربیتی از دیدگاه اسلامزهرا رحمتی، سهراب مروتی، مجتبی محمدی انویق

    پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکارهای عقلانی و تربیتی قرآن کریم در فرآیند اقناع مخاطب انجام شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به آیات قرآن و تفاسیر معتبر، به بررسی جامع روش‌های به‌کارگیری هوش منطقی-ریاضی در قرآن می‌پردازد، و در پنج محور اصلی طراحی شده است: استدلال‌

  • تحلیل ارتباط منطقی میان بایدها و هست‌های قرآن کریم و نقش مبنایی آن در غنا و کمال علوم انسانی قرآن‌بنیان

    مقاله۲۰۲۶قبساتمصطفی کریمی، محمدهادی منصوری، محمدصادق اردلان

    ارتباط «باید» و «هست» پیوسته از چالشی‌ترین مسائل در حیطه فلسفه اخلاق بوده است. باید دید آیا میان نیست‌ها و هست‌های قرآن کریم و نبایدها و بایدهای آن نیز ارتباطی دیده می‌شود یا خیر؟ درحقیقت جملات اخباری از نیست و هست تکلّم نموده و جملات انشایی از نباید و باید صحبت کرده است. در این

  • مدل دستگاه فهم و آینده اندیشی تمدن ساز مبتنی بر قرآن کریم

    مقاله۲۰۱۹مطالعات بنيادين تمدن نوين اسلاميغلامرضا بهروزلک، علی جعفر دهکردی

    یکیاز ظرفیتهای اساسی انسان، دستگاه فهم و اندیشه خدادادی اوست؛ که بدون آن، هیچ طرح و برنامه خردمندانهای ممکن نیست. با شناخت و طراحی این دستگاه، میتوان با یک فرایند نظاممند و قابل تکرار و تکثیر، از آن برای «آیندهاندیشی تمدنساز» استفاده کرد. این موضوع، در عصر حاضر که تصویرسازی؛ که ق

  • منطق صوری فهم معنای واژه‌های قرآن

    قرآن کریم دارای سطوح مختلفی است؛ گاهی قرآن را به‌عنوان یک «کل منسجم» درنظر می‌گیریم، گاهی آن را در حد یک سوره تقلیل می‌دهیم، زمانی یک آیه را درنظر داریم و در نهایت ممکن است به یک واژه از قرآن بسنده کنیم. هریک از این چهار سطح ویژگی‌ها و ارکان خاصی دارد. چنان‌که روش تفسیر آیه به آی