اقدامات قوه مجریه جمهوری اسلامی ایران در ایفای تعهدات بین المللی مربوط به پیشگیری کنشی از جرائم مواد مخدر (در پرتو حق بر سلامت)

میرشهبیز شافع، دانشگاه شهید بهشتی محسن یکتن خدایی، دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

مواد مخدر و جرائم مواد مخدر، جزء چالش برانگیزترین معضلات پیش روی بشر امروزی است و دول تها در سطح ملی، منطق های و بین المللی کوشیده اند به هر ترتیب ممکن، با این پدید ه های مخرب و ناگوار که متأسفانه آثار و عواقب بسیار شومی برای جوامع انسانی نیز دارند مقابله کنند. امروزه بسیاری به این نکته مهم اعتقاد و بر آن اصرار دارند که مواد مخدر و جرائم مواد مخدر، به ویژه تحقق یک حق مسلم و مهم بشری را با مانع و چالش جدی مواجه میسازند یعنی حق بر سلامت. آنچه در کنوانسیو های سه گانه مربوط به مواد مخدر نیز قابل رؤیت است، تأکید بر همین موضوع است. بر همین اساس، دولتها متعهد به ایفای برخی وظایف شد هاند تا به نحو مؤثرتر و کارآمدتر با جرائم مواد مخدر به ویژه قاچاق آنها در سطح فراملی مقابله کنند. این تعهدات را م یتوان به دو دسته تعهدات ناظر بر مرحله قبل از وقوع جرائم مواد مخدر و تعهدات مربوط به مرحله پس ازوقوع این جرائم تقسیم کرد. تعهدات دسته اول که آنها را تعهدات به پیشگیری کنشی از جرائم مواد مخدر نام نهاد هایم، عبارتند از سازوکارهایی که با محوریت دو حق سلامت در همه ابعاد و با همه مقتضیاتشان به منظور پیشگیری از وقوع جرائم مواد مخدر به کار میروند و عملیاتی میشوند. در این نوشتار، اقداماتی که دولت ایران به عنوان یک عضوجامعه بین المللی برای پیشگیری کنشی از وقوع جرائم مواد مخدر به اجرا درآورده است را بررسی میکنیم با توجه به این نکته که ایران اتفاقا به دلیل قرار گرفتن در هلال طلایی، با جرائم مواد مخدر بسیار درگیر بوده و هزینه های انسانی و غیرانسانی زیادی هم پرداخت کرده است. drugs and drug-related crimes are among the greatest challenges facing humankind and states, acting at the national, regional and international levels, have tried to combat these devastating phenomena with undesirable outcomes for human societies. today, most people believe that drugs and drug-related crimes endanger one of the most important rights provided in human rights, namely the right to health. this is the common theme in the three international conventions related to drugs. accordingly, states have accepted obligations effectively to combat drug-related crimes, especially at the transnational level. these obligations can be divided into two categories: before such crimes occur and after the occurrence of such crimes. the first category of obligations, which may be called preventive obligations, comprises those mechanisms that are applied with the aim of preventing drug-related crimes from occurring. in this article, the activities of iran for preventing drugs related crimes are examined, with due consideration to the fact that iran is situated in the ‘golden crescent’ and has paid considerable human and material costs for this reason