رتبه بندی بارش های غرب ایران بر پایه خاستگاه کم فشارهای بارش زا
چکیده
میانگین بارش کشور ایران، نسبت به میانگین جهانی کمتر از یک چهارم است. در این میان حساسیت منابع آب و خاک باختر ایران به عنوان منطقه ای نسبتا مرطوب و کوهستانی، ضرورت شناخت خاستگاه کم فشار های بارش زا را مطرح می کند. در این پژوهش با استفاده از آمار بارش روزانه ی 11 ایستگاه طی سال آبی 85-1984 در غرب ایران ، 12 مورد از سنگین ترین بارش های ماهانه شناسایی شد تا با بررسی نقشه های روزانه هوا در ترازهای دریا و 500 هکتوپاسکال، الگوهای همدید ماهانه، فصلی و سالانه آنها طراحی و تحلیل شود. نتایج نشان داد بیشتر کم فشارهای بارش زا در باختر ایران از سطح دریای مدیترانه به عنوان منبع بزرگ رطوبت و انرژی برخاسته اند. دریای سرخ دارای کمترین سهم در تابستان یعنی صفر و بیشترین سهم در بهار یعنی 48 درصد است که با دریای مدیترانه برابری می کند. همچنین الگوهای همدید نشان دادند که بازگشت بهاره سامانه های فشار از عرض های 20 درجه به سمت شمال کندتر از پیشروی پاییزه آنها به عرض های 60 درجه یعنی سمت جنوب بوده است. این خود می تواند عامل افزایش سهم بهاره دریای سرخ باشد. از این رو بر پایه معیار فراوانی، کم فشار های پدیدآورنده ی سنگین ترین بارش های ماهانه باختر ایران به ترتیب از دریاهای مدیترانه، سرخ و سیاه برخاسته اند.