اثر عصاره الکلی گلبرگ زعفران(crocus sativus) بر عملکرد کلیوی رت های دیابتی

معصومه زارع زاده، masoumeh zarezadeh msc in biochemistry, faculty of medicine, birjand university of medical sciences, birjand, iranکارشناس ارشد بیوشیمی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران خدیجه وظیفه شناس درمیان، khadijeh vazifeshenas- darmiyan msc in biochemistry, faculty of medicine, birjand university of medical sciences, birjand, iranاستاد، گروه علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران محمد افشار، mohammad afshar professor, department of anatomy, faculty of medicine, birjand university of medical sciences, birjand, iran & medical toxicology research center, mashhad university of medical sciences, mashhad, iranاستاد، گروه علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران و مرکز تحقیقات سم شناسی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران مریم ولوی، maryam valavi msc in biochemistry, faculty of medicine, birjand university of medical sciences, birjand, iranکارشناس ارشد بیوشیمی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران الهام سرکی، elham serki msc in biochemistry, faculty of medicine, birjand university of medical sciences, birjand, iranکارشناس ارشد بیوشیمی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران مهران حسینی، mehran hosseini bsc in public health,cellular and molecular research center, birjand university of medical sciences, birjnad, iranکارشناس بهداشت عمومی، مرکز تحقیقات سلولی ومولکولی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران

چکیده

سابقه و هدف: براساس یافته های علمی، گلبرگ زعفران می تواند تأثیرات سودمندی بر روی برخی بیماری ها نظیر دیابت داشته باشد. این پژوهش به منظور ارزیابی تأثیرات عصاره الکلی گلبرگ زعفران بر روی عملکرد کلیوی موش های صحرایی دیابتی، طراحی و اجرا شد. مواد و روش ها: در این مطالعه تجربی، موش های صحرایی نر نژاد ویستار مبتلا به دیابت (توسط استرپتوزوسین) به مدت 28 روز با عصاره گلبرگ زعفران در دوزهای 100 و mg/kg 200 و یا نرمال سالین، به صورت خوراکی تیمار شدند. درپایان، پارامترهای قند خون ناشتا (fbs)، حجم ادرار 24 ساعته، پروتئین‎ ادرار (utp)، نیتروژن اوره خون (bun)، کراتینین خون (cr) و تغییرات کیفی بافت شناسی گلومرول های کلیه ارزیابی شدند. مقایسه بین گروهی داده ها با کمک آزمون های آماری anova و kruskal-wallis و نرم افزار آماری 22 spss انجام شد. یافته ها: در مقایسه با گروه کنترل سالم، پارامترهای fbs، حجم ادرار، bun، utp وcr در موش های دیابتی به طور معنی داری افزایش یافته بود (05/0>p). تیمار موش های دیابتی با دوز mg/kg 200 از عصاره گلبرگ زعفران، سبب کاهش fbs (011/0=p) و در هردو دوز سبب کاهش حجم ادرار و bun گردد (05/0>p)؛ اما در هیچ دوزی نتوانست سبب تعدیل utp و cr شود. عوارض بافت شناسی متعددی نظیر ضخیم شدگی غشای پایه کپسول بومن، اسکلروز، انتشار ماتریکس مزانشیال و هیالینیزاسیون در گلومرول‎های گروه کنترل دیابتی مشاهده شد که تیمار موش ها با عصاره گلبرگ زعفران توانست در هردو دوز، برخی از این عوارض را تعدیل کند. استنتاج: گلبرگ زعفران احتمالاً می تواند به وسیله کاهش تجمع ماتریکس خارج سلولی و همچنین خاصیت آنتی اکسیدانی، تأثیرات سودمندی بر نفروپاتی دیابتی داشته باشد.