ارزیابی تنوع ژنتیکی و مقایسۀ جمعیتهای انیسون در ایران (pimpinella anisum l.)
چکیده
به منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی و مقایسۀ هشت جمعیت انیسون ایران (pimpinella anisum l.)، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعۀ تحقیقاتی دانشگاه زنجان طی دو سال 1392 و 1393 انجام گرفت. ویژگی های مورد بررسی شامل شمار روز تا گلدهی، شمار روز تا رسیدگی، دورۀ پرشدن دانه، ارتفاع بوته، شمار چتر بارور، شمار چترک در چتر، عملکرد دانه، عملکرد زیستتوده، شاخص برداشت و درصد اسانس دانه بودند. نتایج تجزیۀ واریانس مرکب ویژگی ها نشان داد، بین سالهای آزمایش و همچنین بین جمعیتهای مورد بررسی، از نظر همۀ ویژگی ها به جز دورۀ پرشدن دانه، اختلاف معنیداری وجود دارد. بیشترین ضریب های تنوع فنوتیپی و ژنتیکی در عملکرد دانه، عملکرد زیستتوده و درصد اسانس دانه، و بالاترین وراثت پذیری در ویژگی های درصد اسانس دانه، عملکرد زیستتوده، عملکرد دانه، شمار چترک در چتر و ارتفاع بوته دیده شد. بر پایۀ تجزیۀ خوشهای، هشت جمعیت مورد بررسی در سه گروه مختلف قرار گرفتند که جمعیتهای گروه اول از لحاظ ویژگی های مهمی همچون شمار روز تا گلدهی، شمار روز تا رسیدگی، ارتفاع بوته، شمار چتر بارور ، عملکرد دانه و عملکرد زیستتوده نسبت به دیگر گروهها برتری داشتند. نتایج مشخص کرد که تنوع بالایی بین جمعیتهای انیسون وجود داشته و با گزینش در جمعیتهای برتر، عملکرد و درصد اسانس قابل افزایش است. همچنین با توجه به برتری جمعیتهای قزوین، مرکزی و سبزوار، میتوان گزینش درون آنها را برای بهبود عملکرد و درصد اسانس پیشنهاد کرد.