فضای شهروندمدار، رویکردی نوین در تحقق توسعۀ پایدار شهری (مطالعۀ موردی: شهر تهران)
چکیده
تطور مفهوم فضا در دهه‌های گذشته و ایجاد درک مشترک از اینکه فضا یک سازۀ اجتماعی و اجتماع نیز یک سازۀ فضایی است، از یک سو و در نظر گرفتن حقوق شهروندان به مثابۀ اساس برنامه‌ریزی‌های اجتماعی در گفتمانهای شهروندی از سوی دیگر، اساس نظری تبلور فضای شهروندمدار است. مفهومی که شناخت ابعاد و نحوۀ عینیت یافتن آن موضوع بسیاری از پژوهشها، برنامهریزیها و طرحهای شهری در چند سال اخیر بوده است. این پژوهش به دنبال بررسی و شناخت فضا، شهروندی و فضای شهروندمدار و تجزیه و تحلیل وضعیت فضای شهر تهران بر اساس شناخت است. روش تحقیق توصیفی – تحلیلی و اساس آن مبتنی بر مدل csi یا شاخص رضایت شهروندان از طریق مطالعۀ میدانی (384 پرسش نامه) و بهرهگیری از روشهای آماری کایاسکوئر،t-test تک نمونه ای، ضریب همبستگی اسپیرمن و... در محیط نرمافزار spssاست. نتایج نشان می دهد که شاخصهای csi در شهر تهران در وضعیت نامطلوب و نسبتاً مطلوب قرار دارد و شهروندان از فضای شهر تهران رضایتی کمتر از حد متوسط داشته اند. نتایج نشان دهندۀ دوری و فاصلۀ فضای شهر تهران از ابعاد و شاخصهای فضای شهروندمدار به مثابۀ مهم ترین حلقۀ مفقودۀ نظام برنامهریزی شهری تهران است که این امر می‌تواند هشداری برای بروز آسیبهای اجتماعی – فضایی باشد و ضروری است از هم اکنون چارهای برای حل آن اندیشیده شود.