مقاله

دوگانگی دیدگاه فخر رازی در مصداق شناسی معصوم

یحیی صباغچی، yahya sabaghchi sharif university of technologyدانشگاه صنعتی شریف ابراهیم نوری، ebrahim noori the university of sistan and baluchestanدانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

فخر رازی، متکلم و مفسر شهیر اهل سنت، نویسنده ای پرتألیف و توانا در تحلیل مباحث کلامی است. همین امر یکی از دلایل صعوبت فهم نظر نهایی وی در برخی مسائل است و دیدگاه او در برخی مسائل متزلزل و مبهم به نظر می رسد که از آن جمله می توان به مسئله «مصداق شناسی معصوم» اشاره نمود. رازی همانند بسیاری از متکلمان مسلمان، وجود معصوم را جهت حفظ شریعت از تغییر و تحریف ضروری می داند. وی در کتاب المطالب العالیه در مسئله نبوت، دیدگاه اهل تشیع را در باب عصمت ائمه به صراحت حق می داند که مغایر با دیدگاه او در برخی دیگر از آثارش می باشد. در این پژوهش ضمن تحلیل دوگانگی دیدگاه وی در باب «مصداق شناسی معصوم»، مدعای برخی پژوهشگران در باب آثار و اندیشه های فخر درباره مسئله یادشده نیز نقد شده است. قدر مسلّم آن است که وی اصل وجود «معصوم» را پس از پیامبر اسلام ضروری می داند و مصداق آن را در مواردی «اجماع» و در مواردی «شخص کامل» معرفی کرده، ائمه شیعه ازجمله صاحب الزمان# را از مصادیق شخص کامل و معصوم می شمارد.

اسناد مشابه

  • دوگانگی دیدگاه فخر رازی در مصداق‌شناسی معصوم

    مقاله۲۰۱۵اندیشه نوین دینیصباغچی, یحیی، نوری, ابراهیم

    فخر رازی، متکلم و مفسر شهیر اهل‌سنت، نویسنده‌ای پرتألیف و توانا در تحلیل مباحث کلامی است. همین امر یکی از دلایل صعوبت فهم نظر نهایی وی در برخی مسائل است و دیدگاه او در برخی مسائل متزلزل و مبهم به نظر می‌رسد که از آن جمله می‌توان به مسئله «مصداق‌شناسی معصوم» اشاره نمود. رازی همانن

  • معرفت شناسی انسان از منظری دینی: بررسی دیدگاه فخر رازی

    مقالهپژوهشنامه فلسفه دینکیهان سلطانیان، دانش آموختۀ دکتری فلسفۀ دین، گروه الهیات، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. محمد حسین مهدوی نژاد، دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه پیام نور، ایران علیرضا اژدر، دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه پیام نور، ایران.

    مباحث ناظر به انسان را می توان به مباحث وجودشناختی و معرفت شناختی تقسیم کرد. رازی در آثار خود مباحث متعددی را در معرفت شناسی انسان ارائه کرده است. برخی از دیدگاه های او در خصوص معرفت شناسی انسان از این قرارند: قوای انسان با وجود داشتن محدودیت هایی امکان کسب معرفت را دارند؛ معارف

  • بررسی انتقادی دیدگاه فخر رازی دربارۀ شیوه و شرایط صدور فعل اخلاقی از انسان

    مقاله۲۰۲۵اخلاق پژوهیمحمد انصاریان

    فخر رازی دربارهٔ چگونگی صدور فعل اخلاقی از انسان دو دیدگاه متمایز دارد‌: او نخست به تعامل نفس و بدن‌، و نقش قوا و ساختار جسمانی در صدور فعل اخلاقی اشاره کرده و در نظریهٔ دوم‌، (نظریهٔ مراتب نفوس)، انسان‌ها را به سه دستهٔ «مقربین»، «اصحاب الیمین‌» و «اصحاب الشمال‌» تقسیم می‌کند که

  • شخص کامل از دیدگاه فخر رازی

    مقاله۲۰۱۷فصلنامه علمی پژوهشی نقد و نظر (فصلنامه علمی پژوهشی فلسفه و الاهیات)ابراهیم نوری، ناصر جهانشاهی جواران

    فخر رازی نفوس انسانی را هم به لحاظ جوهر و هم از جهت سیر الی الله و پای‌بندی عملی و نظری به آموزه‌های دینی همچون هرمی می‌داند که «شخص کامل» در رأس آن قرار دارد. او کمال انسان‌ها را مرهون دو دسته امور تکوینی و تشریعی، و شرط رسیدن به آن را استعداد ذاتی نفس می‌داند. انسان کامل در الگ

  • دیدگاه فخر رازی دربارۀ معیار حسن و قبح در گسترۀ افعال الهی؛ تأمّلی بر تفکیک معرفت شناسانۀ اخلاق الهی و بشری

    مقاله۲۰۱۶اخلاق وحیانیمحمود صیدی، سید مصظفی موسوی اعظم، حسن اختر

    بسیاری از دیدگاه های علم کلام و فلسفۀ اخلاق، مبتنی بر تعیین ملاک حسن و قبح است. فخر رازی معتقد است حسن و قبح در افعال بشری عقلی، و در افعال الهی شرعی است. دیدگاه او خاص و منحصر به فرد است. در این جستار، نخست ادلۀ فخر رازی را برای تفکیک جایگاه عقل در اخلاق بشری و الهی و چرایی روی

  • بررسی و نقد دیدگاه فخر رازی و ملاصدرا در خصوص ماهیت خدا

    مقاله۲۰۱۵حکمت معاصرفاطمه دژبانی مقدم

    شناخت واجب الوجود، جزو مسائل اساسی در الهیات باالمعنی الاخص است، به طوری که در زمرة مهم ترین اهداف فلسفه است و سعادت بزرگ فلسفه به شمار آمده است. این مطلب تحت عنوان «الحق ماهیته انیته» بیان می کند که حق تعالی، واجب الوجود، انیت محض و محقق محض است (انیت یعنی وجود و تحقق). یعنی ذات