تحلیل بحران هویت قومی در ایران در بستر جهانی شدن و فضای مجازی با رویکرد علم پایداری
چکیده
در دهه های پایانی قرن بیستم با فرآیند دیالکتیکی و متناقضنمای جهانیشدن و با وجود خوشبینی های مدرنیته، بشریت شاهد خیزش ها و ستیزهای قومی و هویتی، جنبش های ملی گرایانه و بنیادگرایی های دینی بود. بر همین منوال اولین فرضیه پژوهش در برابر تبیین این سوال که چرا در بطن زندگی مدرن و با وجود کوچک شدن جهان در اثر ارتباطات چنین تنش هایی بوجود میآید می توان چنین بیان کرد: فرایند جهانی شدن و مقاومت در برابر آن و فضای مجازی پدیدار شده، اشکال گوناگون خاص گرایی های فرهنگی، تنشهای قومیتی و بحرانهای هویتی را تقویت می کند. احساس هویت کردن از اساسیترین نیازهای روانی انسان و پیش نیاز هرگونه زندگی اجتماعی است. مکان، زمان و فضا مهمترین عواملی بودند که می توانستند، به طور سنتی این نیازهای هویتی انسان را تأمین بکنند. اما فرایند جهانیشدن و فضای مجازی با دگرگون کردن شرایط و چارچوب سنتی هویتسازی، روندگسست مکان، زمان و فضا را شتاب بخشید و بدین ترتیب امر اجتماع را از دایرۀ تنگ و محدود مکان رها کرده و در فضای بسیار فراخ گسترش داد و نوعی بحران هویت و معنا در جوامع مختلف جهان پدید آورد که افراد و اقشار گوناگون برای حل این بحران به روش ها و راهکارهایی متوسل میشوند که اشکال متعدد خاصگراییهای فرهنگی، تنش ها و ستیزههای قومی، هویتی یکی از اشکال پر اهمیت چنین خاصگراییهایی است. هدف مطالعه حاضر با توجه به این مسأله، برجستهتر کردن چارچوب مفهومی یکپارچهای از رهگذر تفکر غیرخطی است که معیاری مبتکرانه برای حل عمدهترین و مهمترین مشکلات عصر ما من جمله مبحث قومیت و ستیزههای ناشی از آن در فرایند جهانیشدن و فضای مجازی عرضه داشته است. از این رو، دومین فرضیه پژوهش برای فائق آمدن و درک مسائل جهانی و تنش ها و بحران های بوجود آمده توسط ستیزههای قومی و دیگر خاصگراییها چنین مطرح میشود: باید اصول طراحی مؤسسات اجتماعی آینده ما همخوان و همساز با اصول سازمانی باشد که طبیعت برای پایدارسازی شبکه حیات فراهم آورده است. تحقیق مورد نظر در قالب تحقیق نظری انجام گرفته که نوعی مطالعه بنیادی و تئوریک است. علاوه بر کشف و آشکارسازی روابط بین متغیرها از روش های استدلال و تحلیل عقلانی استفاده شده که بر پایه مطالعات کتابخانهای انجام گردیده است.