حکم اکراه به قتل و مستندات آن در فقه امامیه و حقوق ایران
چکیده
بر اساس موازین فقه امامیه و حقوق کیفری ایران (از جمله ماده 151 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392)، یکی از عوامل رافع مسؤولیت کیفری، اکراه است. اکراه عبارت از: «فشار روانی است که بر یک شخص تحمیل میشود که در اثر آن اختیار و آزادی اراده (رضا) از شخص در لحظهی ارتکاب آن رفتار سلب میشود». موضوع این نوشتار راجع به تبیین حکم قتل عمدی ناشی از اکراه و مستندات آن در حقوق ایران (مواد 375 تا 380 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392) و فقه امامیه است. نتایج این تحقیق نشان داده است که اولاً، مبنای عدم رفع مسؤولیت کیفری از اکراهشونده در حالت اکراه به قتل، قاعده ترجیح بلامرجح و اصل تساوی جان انسانها میباشد. ثانیاً، مبنای رفع مسؤولیت کیفری از اکراهشونده به قتل در صورت صغیر یا مجنونبودن وی، قاعده سبب اقوی از مباشراست. ثالثاًً، دیدگاه فقهای امامیه درباره جواز یا عدم جواز قتل در باب اکراه در قتل یکسان نیست ولی نظر مشهور فقهای امامیه و به تبع آن قانون مجازات اسلامی 1392 نیز علیالاصول بر عدم جواز قتل در حالت اکراه به قتل میباشد.