ارزیابی و شناسایی ترکیب های شیمیایی موجود در مواد استخراجی چوب راش توسط کروماتوگرافی گازی- طیفسنجی جرمی
چکیده
گونه چوبی راش (fagus orientalis) متعلق به تیره درختان خزانکننده و پهنبرگ یکی از مهمترین گونههای چوبی صنعتی در ایران بوده که به طبقه گونههای چوبی بیدوام تعلق دارد. بهمنظور ارزیابی نقش مواد استخراجی بر دوام اندک این گونه چوبی در برابر قارچ مولد پوسیدگی سفید رنگینکمان (trametes versicolor)، استخراج مواد از نمونههای چوبی با ابعاد 2×2×2 سانتیمتر توسط ترکیبی از حلالهای آلی نظیر n- هگزان/اتانول (1:1)، اتانول، کلروفرم، دیاتیل اتر و آب به روش سوکسله طبق استانداردهای tappi t204 om- 88 و astm 1107- 96 انجام شد. میانگین درصد مواد استخراجی کلروفرمی چوب راش برابر 97/5 درصد تعیین گردید. نتایج حاصل از کاهش وزن نمونهها بعد از 14 هفته نشان داد که تاثیر عصاره کلروفرم بر دوام نمونهها در برابر قارچ مولد پوسیدگی چوب بیشتر بوده و کاهش وزن نمونهها (38/30 درصد) نسبت به سایر تیمارها بیشتر بود. ترکیبهای فنولی و چربیدوست موجود در مواد استخراجی کلروفرمی این گونه چوبی در پایان توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی- طیفسنجی جرمی (gc/ms) شناسایی شدند. 28 ترکیب در مجموع با درصدهای متفاوت در عصاره کلروفرمی چوب راش شناسایی گردید که فراوانترین آنها اسید هگزا دکانوییک، تری متیل سایلیل استر (28/13 درصد)، ترانس- کاریوفیلن (88/12 درصد)، تری متیل سایلیل 3، 5- دی متوکسی- 4- (تری متیل سایلیل اکسی) بنزوات (69/11 درصد)، ایکوزان (96/6 درصد) و هگزادکان (79/6 درصد) بودند. همچنین از ترکیبهای فنولی (سزکوئیترپنها) با فعالیت ضد قارچی، ضد باکتری و لارو کشی، ترانس- کاریوفیلن (88/12 درصد)، بتا- سلینن (10/3 درصد)، بتا- بیسابولن (01/3 درصد)، آلفا- سلینن (19/2 درصد)، آلفا- کاریوفیلن (85/1 درصد)، کاریوفیلن اکسید (54/1 درصد)، آلفا- کوپائن (92/0 درصد)، دلتا- کادینن (85/0 درصد)، بتا- المن (77/0 درصد) و ایزواگونول (19/0 درصد) مورد شناسایی قرار گرفتند.