عوامل خطر پوکی استخوان در زنان یائسه شهری
چکیده
قدمه: امروزه پوکی استخوان و شکستگیهای ناشی از آن یک مشکل بزرگ بهداشتی در سنین کهنسالی میباشد. این عارضه در خانمها و در سنین پس از یائسگی بسیار شایع است. با توجه به کمبود اطلاعات و تحقیقات در خصوص پوکی استخوان در کشورهای در حال توسعه، تحقیق فوق بهمنظور بررسی عوامل خطر پوکی استخوان در خانمهای یائسه در شهر تهران صورت گرفته است. مواد و روشها: این تحقیق یک مطالعه مورد- شاهدی است که در مرکز سنجش تراکم استخوان بیمارستان شریعتی طی سالهای 83-80 انجام گرفته است. در این تحقیق 272خانم یائسه (136 خانم دچار پوکی استخوان و 136 خانم را بهعنوان شاهد با همان نسبت از نظر گروه سنی) مراجعهکننده به مراکز سنجش استخوان مورد مصاحبه قرار گرفتند. تشخیص پوکی استخوان با استفاده از روش dexa و دستگاه سنجش تراکم استخوان lunar dpx و بر اساس تعریف who در ناحیه ستون مهرهها و یا استخوان سر ران انجام گرفت. جمعآوری اطلاعات از طریق تکمیل پرسشنامه بهوسیله مصاحبه و ثبت نتایج آزمایشات انجام شد. پرسشنامه حاوی اطلاعات دموگرافیک سابقه بیماری، استفاده از داروها و مکملهای غذایی، وضعیت تغذیه، اطلاعات مربوط به بارداریهای قبلی و فعالیت فیزیکی بود. عوامل خطر با استفاده از رگرسیون لجستیک چندگانه و برآورد نسبت شانس مورد بررسی قرار گرفت. نتایج : عوامل خطر پوکی استخوان در جمعیت مورد مطالعه با نسبتهای شانس تعیین شده (05/0 p< ) عبارت بودند از طول دوره یائسگی بیش از 5 سال (4/2)، bmi کمتر از 25 (2/4 )، استفاده از استروییدها (6/3)، اختلالات مفصلی و استخوانی (2/2)، مشکلات دندانها (3/2)، تعداد زایمان بیش از 3 (1/2)، شیردهی بیش از 2 سال (6/2)، تحصیلات کمتر از دیپلم (4/2) و مصرف گوشت قرمز بیش از 4 وعده در هفته (1/2) .در حالیکه مصرف منظم (روزانه30 گرم یا بیشتر) پنیر (5/0)، مصرف منظم (سه وعده یا بیشتر در هفته) شیر ) 4/0 ( ، مرغ (4/0)، ماهی (3/0)، عسل (42/0) با کاهش خطر پوکی استخوان همراه بود. همچنین مصرف منظم قرصهای مکمل کلسیم (3/0)، پیادهروی (4/0) و قرار گرفتن در معرض نور مستقیم آفتاب (4/0) بهعنوان عوامل پیشگیری کننده از پوکی استخوان مطرح گردیدند. نتیجهگیری : بر اساس نتایج بهدست آمده از تحقیق حاضر، پوکی استخوان با عوامل متعدد و شناخته شده خطرساز همراه بود. .با توجه به تأثیر عوامل محیطی مثل تغذیه، ورزش و قرار گرفتن در معرض نور آفتاب بر پوکی استخوان، انجام تحقیقات تکمیلی در این خصوص و اجرای برنامههای آموزشی در زمینه تغذیه صحیح، ورزش و تغییر سبک زندگی بهمنظور پیشگیری از این عارضه ضروری بهنظر میرسد.