بررسی فلزات روی، نیکل و وانادیوم در عضله ماهی های آلوزا (alosa caspia) و سوف (sander lucioperca) و ارزیابی ریسک غیر سرطان زایی ناشی از مصرف آن در جنوب شرقی دریای مازندران

سهراب صادقی باجگیران، s sadeghi bajgiran department of environmental sciences, faculty of natural resources and environment, university of birjand, birjand, iranکارشناس ارشد آلودگی های محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند علی رضا پور خباز، a.r pourkhabbaz department of environmental sciences, faculty of natural resources and environment, university of birjand, birjand, iranدانشیار آلودگی های محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند مهدی حسن پور، m hasanpour department of environment protection, golestan, iranکارشناس ارشد آلودگی های محیط زیست، سازمان حفاظت محیط زیست، اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان محمد حسین سینکا کریمی، m.h sinka karimi department of environmental sciences, university of malayer, malayer, iranدانشجوی دکتری محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر

چکیده

زمینه و هدف: طی سال­ های اخیر فعالیت های طبیعی و انسانی توانسته میزان زیادی آلاینده­ های فلزی را وارد اکوسیستم های آبی نماید. این آلاینده­ ها قادرند که در طول زنجیره غذایی بصورت تجمعی افزایش پیدا کنند. تحقیق حاضر به بررسی میزان فلزات نیکل، روی و وانادیوم در بافت عضله ماهی های آلوزا و سوف در جنوب شرقی دریای مازندران به دلیل اهمیت آن­ها پرداخته است. روش بررسی: پس از زیست سنجی، نمونه­ های ماهی­ های آلوزا و سوف به روش هضم اسیدی تر آماده سازی شدند و میزان فلزات نیکل، روی و وانادیوم توسط دستگاه جذب اتمی قرائت گردیدند. یافته­ ها: نتایج آزمون­ های آماری نشان داد که میزان نیکل (1/18) و وانادیوم (1/76µg/g (wet weight)) در ماهی آلوزا به طور معنی­ داری بیش از ماهی سوف (0/98µg/g (wet weight) و 0/13) بوده است (0/05>p). بررسی تفاوت آماری تجمع فلزات در ماهی سوف به صورت: روی p). میزان فلز نیکل در بافت عضله هر دو گونه و نیز میزان فلز وانادیوم در بافت عضله آلوزا از میزان استاندارد who تجاوز کرد. بیشترین میزان thq برای ماهی آلوزا مربوط به عنصر وانادیوم با میزان 0/059 و کمترین مربوط به عنصر روی با میزان 0/017 و همچنین برای ماهی سوف بیشترین میزان مربوط به عنصر روی با میزان 0/016 و کمترین مربوط به عنصر وانادیوم با میزان 0/004 است. میزان thq برای فلزات نیکل، وانادیوم و روی در مطالعه حاضر و نیز thq مجموع برای این فلزات کمتر از یک بدست آمد که نشان دهنده عدم وجود هرگونه خطر غذایی در اثر مصرف گونه­های آلوزا و سوف با میزان مصرف کنونی (حدود 21g/day) در اثر این فلزات است. نتیجه گیری: ارزیابی خطر غذایی مصرف گونه های مورد مطالعه نشان دهنده­­ آن بوده است که مصرف این ماهی­ ها با میزان مصرف فعلی از نظر فلزات روی، نیکل و وانادیوم خطری برای مصرف کنندگان آن ندارد.