الگوی پراکنش و تعیین منشاء هیدروکربن های چند حلقه ای معطر در رسوبات سواحل جنوب غربی دریای خزر: استان گیلان

محمد نعمتی ورنوسفادرانی، m. nemati varnosfaderany ph.d student in environmental pollution, department of environment, faculty of natural resources and marine sciences, tarbiat modares university, noor, mazandaran, iran.انشجوی دکترای آلودگی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس علیرضا ریاحی بختیاری، a. riyahi bbakhtiari assistant professor, department of environment, faculty of natural resources and marine sciences, tarbiat modares university, noor, mazandaran, iran.دکترای آلودگی محیط زیست، استادیار گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس. ژائویان گو، z. gu professor, institute of geology and geophysics- chinese academy of science, no.19 beitucheng west road, chaoyang district, beijing, china.دکترای شیمی زمین، استاد انستیتوی زمین شناسی و ژئوفیزیک، آکادمی علوم چین، پکن جوکیانگ چو، g. chu assistant professor, institute of geology and geophysics-chinese academy of science, no.19 beitucheng west road, chaoyang district, beijing, china.دکترای شیمی زمین، استادیار انستیتوی زمین شناسی و ژئوفیزیک، آکادمی علوم چین، پکن.

چکیده

زمینه و هدف: تحقیقات انجام شده بر روی هیدروکربن های چند حلقه ای معطر (pahs) در رسوبات سطحی سواحل جنوب غربی دریای خزر محدود و بیانگر آلودگی متوسط تا شدید با منشاء غالب پتروژنیک در مورد ترکیبات pah است. این مطالعه به منظور بررسی توزیع الگوی پراکنش و تعیین منشاء ترکیباتpah (61ترکیب)در رسوبات سطحی سواحل جنوب غربی دریای خزر (استان گیلان) انجام شد. روش بررسی: تعداد 45 نمونه رسوب سطحی از 5 نیم خط عمود بر ساحل در استان گیلان (از آستارا تا لاهیجان) از اعماق 10، 20 و m 50 جمع آوری گردید. نمونه ها بوسیله دستگاه کروماتوگرافی گازی – طیف سنجی جرمی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. جهت تعیین منشاء از نسبت های تشخیصی استفاده شد.یافته ها: در محدوده مورد مطالعه به ترتیب سه ترکیب فنانترن (ng/g74/6±87/6)، پایرن (ng/g 23/5±43/1) و نفتالین (ng/g 40/4±34/4) بیشترین مقدار را در بین ترکیبات pah نشان دادند. با توجه به نتایج نسبت های تشخیصی همچون (lmw/hmw (0/75-0/25)، ant/178 (0/11-0/02)، flu/202 (0/49-0/20 و b(a)ant/228 (0/54-0/09) منشاء غالب ترکیبات pah در محدوده مورد مطالعه پتروژنیک است. نتیجه گیری: با توجه به نسبت های تشخیصی و تشابه بین ترکیبات pah غالب در منطقه و ترکیبات pah غالب در پایه نفتی آذربایجان، منشاء اصلی ترکیبات pah در سواحل استان گیلان به احتمال زیاد مربوط به آلودگی نفتی آذربایجان است.