ارزیابی ژنتیکی و فیتوشیمی نمونه های حاصل از کشت بافت گیاه دارویی رازیانه (foeniculum vulgar) در غلظت های مختلف هورمونی

لیا شوشتری، l shooshtari department of plant breeding, kermanshah branch, islamic azad university, kermanshah, iranگروه اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایرانسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه (islamic azad university of kermanshah) علیرضا اطمینان، a etminan department of plant breeding, kermanshah branch, islamic azad university, kermanshah, iranگروه اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایرانسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه (islamic azad university of kermanshah) علی مهرآفرین، a mehrafarin cultivation & development department of medicinal plants research center, institute of medicinal plants, acecr, karaj, iranاستادیار پژوهش، گروه کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایرانسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) اردشیر قادری، a qaderi biotechnology department of medicinal plants research center, institute of medicinal plants, acecr, p.o.box: 31375-1369, karaj, iran tel: +98-26-34764010-18, fax: +98-26-34764021گروه بیوتکنولوژی گیاهان دارویی مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، صندوق پستی: 1369-31375، تلفن: 19-34764010 (026)، نمابر: 34764021 (026)سازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants)

چکیده

مقدمه: تنوع حاصل از کشت بافت که سوماکلونال نامیده می شود منبع ارزشمندی از تنوع ژنتیکی است که می تواند جهت اصلاح گیاهان دارویی استفاده شود. هدف: ارزیابی کارایی نشانگرهای مولکولی در تشخیص تنوع سوماکلونال و رخداد پدیده متیلاسیون در ژنوم به عنوان یک عامل مؤثر بر ایجاد تغییرات در سطح ژنوم و عملکرد متابولیتی گیاه رازیانه انجام شده است. روش بررسی: dna ژنومی هشت نمونه غیرنرمال کشت بافتی از نظر تیپ رشدی به همراه یک نمونه شاهد به روش دلاپورتا استخراج شد. مراحل نشانگر aflp با دو روش هضم آنزیمی متفاوت به اجرا درآمد. آنالیز فیتوشیمیایی با استفاده از دستگاه gc/mass انجام و درصد و اجزا اسانس مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج: نتایج بررسی الگوی باندی حاصل از روش های مختلف هضم آنزیمی حاکی از وجود چندشکلی میان تیمارها بود. همچنین تجزیه خوشه ای، نمونه شاهد و نمونه های غیرنرمال را به طور جداگانه گروه بندی نمود. نتایج آنالیز درصد و ترکیبات اسانس نشان داد که در گیاهان حاصل کشت بافت ترکیبات ارزشمندی نظیر limonene، fenchone، estragole و anethole تولید نمی شود و در عوض ترکیباتی نظیر 2,4 decadienal و cineol, terpineol تولید می‎شود. نتیجه گیری: نتایج نشان داد مارکر aflp برای بررسی تنوع سوماکلونال در نمونه های باززا شده مؤثر بوده و تغییرات فنوتیپی و فیتوشیمیایی گیاهان غیرنرمال می تواند پیامد آلکیلاسیون در ژنوم باشد همچنین با تکیه بر تنوع حاصله می توان با اعمال تنش های مختلفی از جمله سرما، گرما و شوری اقدام به شناسایی ژنوتیپ های برتر از لحاظ عملکرد و مقاومت به تنش های زیستی و غیرزیستی نمود.