بهینه سازی روش استخراج ماده اولیه دارویی هیوسین از گیاه بذرالبنج

رضا غفارزادگان، r ghafarzadegan department of pharmacognosy and pharmaceutics, institute of medicinal plants, acecrکارشناس ارشد مهندسی داروسازی، گروه فارماکوگنوزی و داروسازی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی پریسا خدیوپارسی، p khadiv-parsi department of chemical engineering, faculty of engineering, university of tehranدانشکده مهندسی شیمی، پردیس دانشکده های فنی، دانشگاه تهرانسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) فرحناز خلیقی سیگارودی، f khalighi-sigaroodi department of pharmacognosy and pharmaceutics, institute of medicinal plants, acecrگروه فارماکوگنوزی و داروسازی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهیسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه تهران (tehran university) مرتضی پیرعلی همدانی، m pirali hamedani department of medicinal chemistry, faculty of pharmacy and medicinal plants research center, tehran university of medical sciencesگروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی و مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی تهرانسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) زهره کدخدا، z kadkhoda department of pharmacognosy and pharmaceutics, institute of medicinal plants, acecrپژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهیسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی تهران (tehran university of medical sciences) شمسعلی رضازاده، sh rezazadeh department of pharmacognosy and pharmaceutics, institute of medicinal plants, acecr, karaj, iran tel: +98-261- 4764010 - 18, fax: +98 – 261 - 4764020کرج، کیلومتر 55 آزادراه تهران – قزوین، شهرک تحقیقاتی کاوش، انتهای بلوار کاوش، مجتمع تحقیقاتی جهاددانشگاهی، پژوهشکده گیاهان دارویی، تلفن: 18- 4764010 (0261)، نمابر: 4764021 (0261)سازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants)

چکیده

مقدمه: گیاه بذرالبنج از خانواده سیب زمینی یکی از گیاهان دارویی مهم می باشد که شامل تروپان آلکالوییدها است. تروپان آلکالوییدها یک گروه مشخص از متابولیت های ثانویه خانواده سیب زمینی هستند. گونه های هیوسیاموس منبع غنی از تروپان آلکالوییدها هستند که به طور عمده شامل هیوسیامین و هیوسین (اسکوپولامین) می باشند که به صورت وسیعی به سبب خواص درمانی آنها مانند مدری، آنتی اسپاسمودیکی، آنتی کولینرژیکی، مسکن و آرام بخشی مورد استفاده قرار می گیرند. بنابراین تعیین روشی بهینه برای استخراج هیوسین از گیاه بذرالبنج امری ضروری است. هدف: هدف از انجام این تحقیق، تعیین شرایط بهینه برای استخراج ماده مؤثره دارویی هیوسین از گیاه بذرالبنج می باشد. روش بررسی: سه فاکتور دمای استخراج، زمان استخراج و اندازه ذره ای گیاه با استفاده از روش طراحی باکس- بنکن سه سطحی مورد مطالعه قرار گرفت. مقدار هیوسین به دست آمده توسط دستگاه گاز کروماتوگراف مدل younglin acm 6000 اندازه گیری شد. نتایج: نتایج نشان دادند که بهترین شرایط عملیاتی برای استخراج هیوسین از گیاه بذرالبنج شامل استخراج به کمک امواج مافوق صوت در دمای 43 درجه سانتی گراد با مش 45 و در مدت زمان 130 دقیقه می باشد که تحت این شرایط بالاترین مقدار هیوسین از گیاه استخراج می شود. نتیجه گیری: برای استخراج ماده اولیه دارویی هیوسین از گیاه بذرالبنج بایستی از شرایط عملیاتی ویژه ای که در تحقیق به دست آمده است استفاده شود.