بررسی میزان تاثیر عصاره آبی چوبک در انگل زدایی از سبزی جعفری و مقایسه آن با ماده ضدعفونی کننده و پاک کننده تجاری در شهر ساری

محمد آزادبخت، m azadbakht mazandaran university of medical sciences, faculty of pharmacy, p.o. box: 48175-861,tel: (0152) 3343083-6, fax: (0152) 3343082ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، دانشکده داروسازی، صندوق پستی: 861- 48175 تلفن: 6-3343083 (0152)، نمابر: 3343082 (0152) هاجر ضیایی، h ziaee 2- department of parasitology,faculty of medicine, mazandaran university of medical sciences,sari, iran2- مربی، گروه انگل شناسی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران ذبیح الله یوسفی، z yousefi 3- department of environmental health,faculty of health, mazandaran university of medical sciences,sari, iran3- استادیار بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران بیژن شعبانخانی، b shabankhani 4- department of statistic, faculty of health, mazandaran university of medical sciences,sari, iran4- مربی آمار، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران علی اکبر مهرعلیان، aa mehralian 5- department of environmental health,faculty of health, mazandaran university of medical sciences,sari, iran5- کارشناس بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران

چکیده

مقدمه: با مطالعات انجام شده درصد بالایی از آلودگی های انگلی آلودگی های انگلی روده ای تشکیل می دهند که از طریق آب، خاک و مواد غذایی به خصوص سبزیجات که منبع بالقوه انتقال این بیماری ها به انسان ها هستند منتقل می شوند. استفاده از سورفاکتان ها و مواد شیمیایی جهت شستشو و انگل زدایی آن از سبزی از سوی سازمان جهانی بهداشت به دلیل نفوذ در نسوج سبزی و ایجاد طعم و مزه نامناسب و حالت سمی، پیشنهاد نمی شود. هدف: ریشه گیاه چوبک دارای ترکیبات ساپونینی می باشد که در کاهش کشش سطحی موثر و بر مواد شوینده شیمیایی ارجحیت دارد. از سوی دیگر ویژگی های همچون ارزان بودن، قابل دسترس بودن، دارای عوارض کم و طبیعی بودن این گیاه باعث شد که میزان تاثیر آن را در انگل زدایی از سبزی و مقایسه آن با ماده پاک کننده و ضدعفونی کننده تجاری را در شهر ساری بررسی نماییم. روش بررسی: از ریشه گیاه چوبک به روش خیساندن عصاره آبی با غلظت های 15،10،5،1 و 20 درصد تهیه گردید. نمونه های سبزی مورد آزمایش از نوع جعفری به صورت تصادفی، به مقدار 100 گرم از اماکن و محل های فروش تهیه گردید. نمونه ها در دو زمان تاثیر صفر و 15 دقیقه طبق دستورالعمل سازمان جهانی بهداشت، در تماس با عصاره آبی چوبک قرار گرفته و به روش سانتریفوژ کردن اندامک های گیاهی میزان انگل زدایی هر غلظت در هر دو زمان مورد بررسی کیفی و کمی توسط لام مک مستر 3/0 میلی متر قرار گرفت. در این بررسی علاوه بر عصاره آبی چوبک، میزان انگل زدایی ماده ضدعفونی کننده و پاک کننده تجاری 10 درصد در زمان صفر و 15 دقیقه (استاندارد) و آب در زمان 15 دقیقه نیز معین شد. یافته ها: حداکثر انگل زدایی عصاره آبی چوبک و پاک کننده تجاری 10 درصد در زمان صفر به ترتیب 84 و 97 عدد انگل و تخم انگل بود. همچنین حداکثر انگل زدایی عصاره آبی چوبک، پاک کننده تجاری 10 درصد و آب در زمان 15 دقیقه به ترتیب 230، 26 و 64 عدد انگل و تخم انگل بود. در این بررسی بهترین دامنه انگل زدایی عصاره آبی چوبک در غلظت 10 تا 20 درصد و زمان 15 دقیقه مشاهده گردید. از نظر کمی، بیشترین تعداد انگل و تخم انگل جداسازی شده از روی سبزی از عصاره آبی چوبک 10 درصد در زمان 15 دقیقه به تعداد 230 عدد انگل و تخم انگل شامل 22 عدد لارو نماتود زنده و فعال، 197 عدد لارو زنده و 20 عدد پارامسی بوده است. نتیجه گیری: میزان انگل زدایی چوبک با غلظت های 10 تا 20 درصد نسبت به میزان انگل زدایی آب بسیار زیادتر بوده است.