مطالعه روغن فرار کشت بافت رازیانه (foeniculum vulgare miller.) و مقایسه آن با گیاه کامل

محمدرضا شمس اردکانی، mr shams ardekani faculty of pharmacy, tehran university of medical sciences, tehran, iran. p.o.box: 14174, tel: (021) 6959090, fax: (021) 64611دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشکده داروسازی، گروه فارماکوگنوزی، کدپستی: 14174 تلفن: 66959090 (021)، نمابر: 66481178 (021) عباس حاجی آخوندی، a hadjiakhoondi 2- department of pharmacognosy, faculty of pharmacy and medicinal plants research center, tehran university of medical sciences (tums), tehran, iran2- دانشیار فارماکوگنوزی، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی و دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران امیرحسین جمشیدی، ah jamshidi 1- faculty of pharmacy, tehran university of medical sciences, tehran, iran3- دستیار تخصصی فارماکوگنوزی و عضو هیات علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی خسرو عبدی، kh abdi 1- faculty of pharmacy, tehran university of medical sciences, tehran, iran4- کارشناس ارشد توکسیکولوژی، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران

چکیده

مقدمه: گیاه رازیانه (foeniculum vulgare miller.) گیاهی علفی، معطر و پایا از خانواده چتریان است که در مناطق مختلف ایران مورد استفاده خوراکی و دارویی قرار می گیرد و امروزه در بسیاری از نقاط جهان کشت و سازگار شده است. با توجه به اهمیت و کاربرد وسیع اسانس گیاه در ساخت داروها، مواد غذایی و آرایشی، بهداشتی تصمیم بر آن شد که کشت سلولی گیاه مورد بررسی قرار گیرد. هدف: هدف از این مطالعه، تولید و نگهداری کالوس از بذر گیاه رازیانه و بررسی توانایی کالوس برای تولید متابولیت های ثانویه و مقایسه آن با متابولیت های تولید شده در گیاه کامل است. روش بررسی: بذرهای گیاه رازیانه، با قرار گرفتن در محلول های استریل کننده، استریل شدند و بعد از رشد در محیط آگار 8/0 درصد و تولید دانه رست، قسمت های فوقانی دانه رست در شرایط کاملاً استریل به محیط کشت ms اتوکلاو شده که دارای مقادیر مشخصی از هورمون های گیاهی بود منتقل و جهت رشد و ایجاد کالوس در گرمخانه در دمای 2±25 درجه سانتی گراد و در شرایط نور نگهداری شدند. بعد از ایجاد مقادیر لازم از کالوس سبزرنگ، عصاره دی کلرو متانی کالوس تهیه شده و به دستگاه gc تزریق گردید. اسانس حاصل از سرشاخه های هوایی گیاه کامل نیز به دو روش تقطیر با آب داغ و بخار داغ تهیه و جهت تعیین ترکیبات موجود به دستگاه gc/ms تزریق شد. یافته ها: نتایج به دست آمده نشان می دهد که بیشترین درصد ترکیبات موجود در اسانس گیاه را ترانس آنتول، استراگول و فنچون تشکیل می دهند. در مقابل کالوس شامل(e,e) 2,4 – decadienal به میزان 64/22 درصد و 1,8 cineole به میزان 35/17 درصد بودند.نتایج حاکی از آن است که کالوس به دست آمده از گیاه رازیانه در محیط ms و با هورمون های گیاهی فوق توانسته است ترکیبات فرار تولید نماید.