مروری تحلیلی بر روش های جداسازی و اندازه گیری اسید گلیسیریزیک از گیاه شیرین بیان

معصومه خان احمدی، m khanahmadi department of chemistry, acecr, kermanshah branch, kermanshah, iranگروه شیمی جهاددانشگاهی کرمانشاه و دانشجوی دکتری پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی، کرج، ایران حسنعلی نقدی بادی، h naghdi badi cultivation & development department of medicinal plants research center, institute of medicinal plants, acecr, karaj, iranگروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی، کرج، ایرانسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) شاهین آخوندزاده، s akhondzadeh psychiatric research center, roozbeh hospital, tehran university of medical sciences, tehran, iranگروه روانپزشکی، مرکز تحقیقات روانپزشکی، بیمارستان روزبه، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهرانسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) فرحناز خلیقی سیگارودی، f khalighi–sigaroodi pharmacognosy & pharmaceutics department of medicinal plants research center, institute of medicinal plants, acecr, karaj, iranگروه فارماکوگنوزی و داروسازی مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی، کرج، ایرانسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی تهران (tehran university of medical sciences) علی مهرآفرین، a mehrafarin cultivation & development department of medicinal plants research center, institute of medicinal plants, acecr, karaj, iranعضو هیأت علمی گروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی، کرج، ایرانسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) سهیلا شهریاری، s shahriari department of chemistry, acecr, kermanshah branch, kermanshah, iranگروه شیمی، جهاددانشگاهی واحد کرمانشاه، کرمانشاه، ایرانسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) رضا حاجی آقایی

چکیده

گیاه شیرین بیان (glycyrrhiza glabra l.)، یک گیاه چند ساله از خانواده بقولات fabaceae است. این گیاه به واسطه دارا بودن ترکیبات ثانویه مهم در ریزوم خود در دنیا حائز اهمیت بوده و مورد توجه صنایع دارویی، غذایی و حتی دخانیات قرار گرفته است. این گیاه به علت مصارف گسترده جهانی از نظر صادرات دارای اهمیت زیادی می باشد. مهم ترین ترکیب فعال آن از دسته ساپونین ها [تری ترپن 5 حلقه ای]، به نام گلیسریزیک اسید است که دارای سه گروه کربوکسیل و پنج گروه هیدروکسیل می باشد. این ترکیب دارای خواص فارماکولوژیک گسترده ای می باشد که می توان به اثرات ضد التهابی و ضد حساسیتی آن در آسم، اگزما و سایر بیماری ها اشاره نمود. روش های مختلف جهت جداسازی، خالص سازی و تعیین مقدار گلیسریزیک اسید وجود دارد. استفاده از حلال های گوناگون، آب، روش های ترکیبی، رزین های ماکرو - متخلخل و سورفاکتانت های غیر یونی آبی از مهم ترین تکنیک های استخراج این ترکیب و استفاده از کروماتوگرافی مایع با عملکرد بالا از مهم ترین روش های تعیین مقدار آن می باشد.