مروری بر گیاه دارویی شیرین بیان (glabra l. glycyrrhiza)

معصومه خان احمدی، m khanahmadi m 1- pharmacognosy & pharmaceutics department of medicinal plants research center, institute of medicinal plants, acecrگروه فارماکوگنوزی و داروسازی مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی حسنعلی نقدی بادی، h naghdi badi 2- cultivation & development department of medicinal plants research center, institute of medicinal plants, acecrدانشیار پژوهش، گروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهیسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) شاهین آخوندزاده، s akhondzadeh 3- psychiatric research center, roozbeh hospital, tehran university of medical sciencesگروه روانپزشکی، مرکز تحقیقات روانپزشکی، بیمارستان روزبه، دانشگاه علوم پزشکی تهرانسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) فرحناز خلیقی سیگارودی، f khalighi – sigaroodi 1- pharmacognosy & pharmaceutics department of medicinal plants research center, institute of medicinal plants, acecrگروه فارماکوگنوزی و داروسازی مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهیسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی تهران (tehran university of medical sciences) علی مهرآفرین، a mehrafarin 2- cultivation & development department of medicinal plants research center, institute of medicinal plants, acecrپژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهیسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) سهیلا شهریاری، s shahriari 4- department of chemistry, acecr, kermanshah branch, kermanshah, iran * corresponding author: institute of medicinal plants, acecrگروه شیمی، جهاددانشگاهی واحد کرمانشاهسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants)سازمان های دیگر: جهاددانشگاهی واحد کرمانشاه رضا حاجی آقایی

چکیده

شیرین بیان با نام علمی .glabra l glycyrrhiza یکی از مهم ترین گیاهان دارویی بومی ایران است که به میزان قابل توجهی از آن سالیانه صادر می شود. ماده اصلی این گونه، ترکیب ساپونین تری ترپنوئیدی به نام اسید گلیسیریزیک یا گلیسیریزین با شیرینی 30 تا 50 برابر ساکارز است که در صنایع دارویی، غذایی و دخانیات کاربرد دارد. این گیاه کاربردهای درمانی مختلفی داشته و از ریشه شیرین بیان، در طب سنتی به طور عمده برای درمان زخم معده استفاده می شود. همچنین در مطالعات بالینی و تجربی مواردی نظیر اثرات درمانی در بیماری هپاتیت c، بیماری های پوستی و ریوی، نارسایی کبدی و قلب و خواص ضد التهاب، ضد ویروس، ضد میکروب، آنتی اکسیدان و ضد سرطان و همچنین تقویت سیستم ایمنی برای این گیاه اثبات شده است. بنابراین برنامه ریزی اصولی جهت توسعه فعالیت ها و حفاظت، احیا و بهره برداری از این گیاه در عرصه های طبیعی نیازمند بررسی دقیق وضعیت موجود، شناخت پتانسیل های موجود در عرصه های زراعی و منابع طبیعی به عنوان خاستگاه اصلی گونه های بومی کشور و شناخت صحیح از محدودیت ها و چالش ها همگام با توسعه علمی فرآوری و مصرف آن می باشد. این مطالعه نیز در راستای شناخت پتانسیل های دارویی، فیتوشیمیایی، اقتصادی و ... گیاه شیرین بیان صورت گرفته است.