مروری بر گیاه سداب graveolens l. ruta، کاربرد آن در طب سنتی و یافته های تحقیقات نوین

ژیلا نقیبی هرات، z naghibi harat department of physiology, school of medicine, tehran university of medical sciences & health services, tehran, iranدانشجوی دکترای فیزیولوژی، گروه فیزیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران محمد کمالی نژاد، m kamalinejad pharmacognosy department, pharmacy school of shaheed beheshti university, vali-e-asr ave., befor niayesh highway, tehran, iran tel: +98-21- 88209625تهران، خیابان ولیعصر، نرسیده به نیایش، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، گروه فارماکوگنوزی، تلفن: 88200120 (021) محمدرضا صادقی، mr sadeghi department of endocrinology and embryology, reproductive biotechnology research center, avesina research institute, tehran, iranدانشیار پژوهشی، گروه غدد و جنین شناسی، مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی باروری، پژوهشکده فن آوری های نوین ابن سینا، تهران حمیدرضا صادقی پور، hr sadeghipour department of physiology, school of medicine, tehran university of medical sciences & health services, tehran, iranاستاد فیزیولوژی، گروه فیزیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران محمدرضا اشراقیان، mr eshraghian department of epidemiology and biostatics, school of public health, tehran university of medical sciences & health services, tehran, iranدانشیار آمارزیستی، گروه اپیدمیولوژی و آمار، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران

چکیده

بر طبق مدارک موجود، گیاه سداب از کهن ترین گیاهان مورد استفاده در طب سنتی ایران و ملل مختلف بوده و برای درمان بسیاری از بیماری ها کاربرد داشته است. در حال حاضر نیز به علت اثرات جالب و گاه منحصر به فرد آن هنوز در میان اقوام مختلف جهان به مصرف می رسد. تاکنون برخی از کارآیی های این گیاه به عنوان ضدالتهاب، ضدسرطان، ضدآریتمی و فشارخون، ضدمیکروب، قارچ و انگل، کاهنده برخی از فعالیت های سیستم عصبی و ضدبارداری و سقط کننده جنین در تحقیقات آزمایشگاهی و بالینی متعددی به تایید رسیده است ولی هنوز به بسیاری ازخواص درمانی ارزشمند سداب که در طب سنتی بر آن تاکید شده، پرداخته نشده است. این گیاه از نظر ترکیبات شیمیایی بسیار پیچیده و پر تعداد است و شاید به همین دلیل هنوز ترکیب یا ترکیبات شیمیایی موثر و مکانیسم دقیق این اثرات نیز ناشناخته باقی مانده است. از طرف دیگر با وجود شواهدی مبنی بر سمی بودن این گیاه و بروز اثرات جانبی، هنوز مطالعه سم شناسی دقیق و جامعی در این مورد در دسترس نیست و در مورد راه های مقابله با این اثرات جانبی نیز هیچ مطالعه ای انجام نشده است . این مقاله مروری که کاربرد های سنتی سداب و نتایج تحقیقات جدید در این زمینه را بررسی کرده است، می تواند زمینه های پژوهشی ارزشمندی را فراروی محققان قرار دهد تا با استفاده از تجارب ارزنده پیشینیان و نتایج موجود از تحقیقات نوین، ابهامات موجود در کاربرد این گیاه برطرف شده و بتوان از اثرات مفید و گسترده این گیاه در بهداشت و درمان بهره جست.