شناسایی نیم رخ های اختلالات روان تنی و ارتباط آن با مشکلات روانی در یک جمعیت بزرگسال ایرانی

زهرا شبه، zahra shabbeh msc student in biostatistics, school of public health, isfahan university of medical sciences, isfahan, iranدانشجوی کارشناسی ارشد آمار زیستی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران آوات فیضی، awat feizi associate professor, department of biostatistics, school of public health, isfahan university of medical sciences, isfahan, iranاصفهان: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشکده بهداشت حمید افشار، hamid afshar associate professor, department of psychiatry, psychosomatic research center, school of medicine, isfahan university of medical sciences, isfahan, iranدانشیار، گروه روانپزشکی، مرکز تحقیقات روان تنی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران عمار حسن زاده کشتلی، ammar hassanzade kashtali faculty of medicine, university of alberta, alberta, canada 5 professor, integrative functional gastrointestinal research center, school of medicine, isfahan university of medical sciences, isfahan, iranدانشکده پزشکی، دانشگاه آلبرتا، آلبرتا،کانادا 5. استاد، مرکز تحقیقات جامع نگر عملکرد گوارش، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران پیمان ادیبی، peyman adibi professor, department of gastroenterology and hepatology, school of medicine, isfahan university of medical sciences, isfahan, iranاستاد، گروه گوارش و کبد، مرکز تحقیقات جامع نگر عملکرد گوارش، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

سابقه و هدف: در چند دهه اخیر، بیماری های جدیدی تحت عنوان اختلالات روان تنی (سایکوسوماتیک) ظهور کرده اند که پیچیدگی موجود در تشخیص آن ها منجر به تحمیل بار اقتصادی زیادی به بیماران می شود لذا هدف از این مطالعه شناسایی و دسته بندی نیم رخ های اختلالات روان تنی و هم چنین بررسی ارتباط آن ها با مشکلات روانی (پریشانی روانی، اضطراب، افسردگی) در یک جمعیت بزرگسال ایرانی بوده است. مواد و روش ها: مطالعه مقطعی حاضر روی 4763 نفر شرکت کننده در طرحی به نام سپاهان سپاهان در سال 1389 تا 1390 انجام شد. علائم روان تنی و مشکلات روانی (پریشانی روانی، اضطراب، افسردگی) به ترتیب با استفاده از پرسش نامه های سلامت بیمار 15 سوالی (phq-15) و 47 سوالی روان تنی lacourt، پرسش نامه سلامت عمومی 12 سوالی (ghq-12) و پرسش نامه 14 سوالی اضطراب و افسردگی بیمارستانی (hads) ارزیابی شدند. یافته ها: در تمام نمونه ها چهار دسته اختلال روان تنی شامل روانی، گوارشی، عمومی و تنفسی از علائم روان تنی مورد بررسی استخراج شدند که به طورکلی 02/42 درصد از کل واریانس را تبیین کردند. برای زنان و مردان به طور جداگانه همانند کل جامعه چهار دسته اختلال روان تنی روانی، گوارشی، عمومی و تنفسی استخراج شد که به ترتیب 54/41 و 75/44 درصد از واریانس کل را تبیین کردند. هم چنین ارتباط معنی داری بین مشکلات روانی با اختلالات روان تنی مشاهده شد به گونه ای که با افزایش نمره اختلالات روان تنی شیوع مشکلات روانی افزایش می یافت (001/0>p). استنتاج: مطالعه حاضر به عنوان اولین مطالعه در ایران در زمینه دسته بندی اختلالات روان تنی منجر به شناسایی چهار دسته اختلال روان تنی شامل روانی،گوارشی، عمومی وتنفسی شد ونشان داد شدت بالای این اختلالات با شیوع بالاتر مشکلات روانی همراه است. نتایج این مطالعه می تواند در جهت تسهیل تشخیص ابتلا به انواع این اختلالات کمک کننده باشد و در حوزه درمان و پیشگیری از مشکلات روانی بر اساس ارتباط های مشاهده شده بین این دو دسته از اختلالات نیز مفید واقع گردد.