تجمع زیستی فلزات کادمیوم، سرب، کروم، مس و روی در گونه های ماهیان آب شیرین رودخانه قره سو استان کرمانشاه در سال ۱۳۹۳

برهان منصوری، borhan mansouri phd student in ecotoxicology, student research committee, faculty of health, kurdistan university of medical sciences, sanandaj, iranدانشجوی دکترای سم شناسی محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران افشین ملکی، afshin maleki professor, environmental health research center, kurdistan university of medical sciences, sanandaj, iranسنندج: دانشگاه علوم پزشکی کردستان، مرکز تحقیقات بهداشت محیط بهروز داوری، behroz davari associate professor, department of entomology, faculty of medicine, hamadan university of medical sciences, hamadan, iranدانشیار، گروه حشره شناسی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران جمال کریمی، jamal karimi bsc in biology, faculty of science, razi university, kermanshah, iranکارشناس زیست شناسی،دانشکده علوم، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران وحید مومنه، vahid momeneh bsc in biology, kermanshah regional water authority, kermanshah, iranکارشناسی زیست شناسی، شرکت آب منطقه ای کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

چکیده

سابقه و هدف: به موازات افزایش مصرف منابع خوراکی آبزی، اهمیت بهداشتی و سلامت ماهیان نیز بیش تر شده است که در این میان فلزات سنگین به علت تجمع زیستی، سمیت و ماندگاری بالا در آبزیان، اهمیت زیادی پیدا کرده است. بنابراین، این تحقیق به منظور بررسی غلظت فلزات سنگین (کادمیوم، سرب، کروم، مس و روی) در بافت های آبشش، کبد و ماهیچه ماهیان کپور معمولی، شیرماهی و آمور در رودخانه قره سو در استان کرمانشاه انجام شد. مواد و روش ها: نمونه برداری از ماهیان رودخانه قره سو در سال 1393 صورت گرفت و بافت های آبشش، کبد و ماهیچه ماهیان جهت بررسی جداسازی شد. اندازه گیری غلظت فلزات با کمک دستگاه icp انجام گردید. یافته ها: میانگین غلظت فلزات کادمیوم، سرب، کروم، مس و روی در بافت ماهیچه ماهی کپور معمولی و شیرماهی به ترتیب 001/0 و 001/0، 016/0 و 008/0، 14/0 و 14/0، 53/0 و 33/0، 51/0 و 51/0 میکروگرم بر گرم وزن تر به دست آمد. فلزات روی و کادمیوم به ترتیب بیش ترین و کم ترین غلظت را در بافت های مختلف سه گونه ماهیان داشتند. نتایج این مطالعه نشان داد که میزان تجمع فلزات سنگین در بافت های آبشش و کبد بالاتر از بافت ماهیچه بوده است. هم چنین شاخص hq به دست آمده در این مطالعه برای تمامی فلزات سنگین کم تر از 1 بوده است. استنتاج: نتایج این مطالعه نشان داد که توزیع فلزات سنگین در بافت ماهیچه ماهیان از نظر آماری اختلاف معنی داری ندارد و هم چنین در مقایسه با استاندارد سازمان جهانی بهداشت، از حد مجاز کم تر بوده است و نشان دهنده سالم بودن مصرف این ماهیان می باشد.