بررسی تأثیر فضولات گاوی به عنوان عامل حجیم کننده بر غلظت فلزات سنگین در طی فرآیند ورمی کمپوست لجن فاضلاب شهری

محمدعلی ززولی، mohammad ali zazouli associate professor, department of environmental health engineering, health sciences research center, faculty of health, mazandaran university of medical sciences, sari, iranدانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی،دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران حسینعلی اصغرنیا، hosseinali asgharnia associate professor, department of environmental health engineering, health sciences research center, faculty of health, babol university of medical sciences, babol, iranاستادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران جمشید یزدانی، jamshid yazdani cherati assistant professor, department of biostatistics, health sciences research center, faculty of health, mazandaran university of medical sciences, sari, iranاستادیار، گروه آمار زیستی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران هاجر ضیائی هزار جریبی، hajar ziaee hezarjeribi assistant professor, department of parasitology, faculty of medicine, health sciences research center, mazandaran university of medical sciences, sari, iranاستادیار، گروه انگل شناسی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی،دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران عباس احمدنژاد، abbas ahmadnezhad msc student in environmental health engineering, student research committee, faculty of health, mazandaran university of medical sciences, sari, iranساری: کیلومتر 17 جاده فرح آباد، مجتمع دانشگاهی پیامبر اعظم، دانشکده بهداشت

چکیده

سابقه و هدف: لجن فاضلاب های شهری ممکن است حاوی فلزات سنگین باشند. لذا هدف از این تحقیق بررسی اثر فضولات گاوی بر غلظت فلزات سنگین (کادمیوم، کروم، مس و سرب) ورمی کمپوست تولیدی از لجن تصفیه خانه فاضلاب شهری و مقایسه آن ها با استانداردها می باشد. مواد و روش ها: این مطالعه از نوع تجربی بوده که ورمی کمپوست با استفاده از مخلوط لجن فاضلاب شهری با فضولات گاوی توسط کرم ایزنیا فوئتیدا تولید شد. در این تحقیق 27 پایلوت به مدت 3 ماه فرآیند کودسازی انجام شد. غلظت فلزات سنگین بعد از هضم و آماده سازی نمونه ها با دستگاه جذب اتمی تعیین مقدار شدند. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون های آنالیز واریانس (repeated measured anova) مورد تفسیر و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد که غلظت فلزات سنگین مورد مطالعه با گذشت زمان ورمی کمپوست در کلیه بسترها کاهش یافته است. این کاهش فلزات سنگین در حالت مخلوط لجن فاضلاب شهری با فضولات گاوی با نسبت 50 درصد بیش تر بود. نتایج آزمون آماری نشان داد که میزان غلظت فلزات سنگین در بسترها از نظر نوع ماده کمپوست شونده به طور معنی داری کاهش یافته است (05/0>p). هم چنین میزان این فلزات در بسترها از نظر تعداد کرم نیز کاهش یافته ، ولی معنی دار نبوده است (05/0