آنالیز کیفیت فیزیکی و شیمیایی آب رودخانه های استان مازندران با استفاده از روش های چند متغیره آماری
چکیده
سابقه و هدف: از آن جا که پایش کیفیت آب رودخانه ها و آگاهی از وضعیت سلامت آن ها در طول زمان و در نهایت شناسایی زون های آسیب پذیر و کلیدی، به عنوان یک گام اساسی در راستای توسعه پایدار و مدیریت بهینه محیط محسوب می گردد، مطالعه حاضر با استفاده از روش های چند متغیره آماری برای آگاهی از وضعیت و تحلیل اطلاعات موجود از کیفیت آب رودخانه های استان مازندران انجام شد. مواد و روش ها: در این مطالعه، از اطلاعات ماهانه پارامترهای کیفیت آب شامل tds (total dissolved solids)، ec (electrical conductivity)، ph، -3no، -43po، -32co، -3hco، -42so، +2ca، +2mg، k+، na+، sar (sodium absorption rate)، درصد na، per.h (permanent hardner) و tem.h (temporary hardner) در خلال سال های 91-1390 استفاده شد. از تحلیل مؤلفه های اصلی، تحلیل خوشه و در نهایت، نمایش مکانی تحلیل های ذکر شده جهت ارایه بهتر نتایج بهره برداری شد. یافته ها: بسیاری از پارامتر های اندازه گیری شده، دارای همپوشانی بودند و tds، ph، -42so، -3no و -43po به عنوان پارامتر های بهینه هستند که در مجموع قادرند 94/96 درصد از تغییرات واریانس جامعه را توصیف نمایند. نتایج گروه بندی ایستگاه ها، کیفیت نسبی آب رودخانه ها در نواحی غربی استان را پایین تر نمایش داد و وضعیت نسبی برخی ایستگاه ها (شامل بلیران، دوآب، پل مرگن، پل سفید و کرچا) را بحرانی برآورده کرده است. استنتاج: تحلیل های چند متغیره آماری قادر است حجم گسترده ای از داده ها را پردازش نماید و به عنوان راهکاری کمی در مدیریت کیفیت آب رودخانه های استان مطرح گردد. تعیین مهم ترین پارامتر های کیفیت آب منجر به کاهش هزینه ها و هدفدار نمودن پایش می شود و شناسایی نواحی همگن قادر است نقش به سزایی در مدیریت یکپارچه زیست محیطی داشته باشد.