بررسی موضوعی و کمی مقالات مرتبط با اخلاق پزشکی در کشورهای اسلامی منطقه مدیترانه شرقی سازمان بهداشت جهانی، نمایه شده در پاب مد (pubmed)

محمدصادق دهقان، کارشناس معاونت آموزشی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی؛ دانشجوی دکترای تخصصی آموزش پزشکی، مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول) فاطمه جاویدان، کارشناس معاونت آموزشی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی؛ دانشجوی دکترای تخصصی آموزش پزشکی، مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. احسان شمسی گوشکی، دانشجوی دکترای اخلاق پزشکی، گروه اخلاق پزشکی، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. محمود عباسی، رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی. تهران، ایران.

چکیده

مقدمه: در میان شاخه های مختلف اخلاق حرفه ای، اخلاق پزشکی، به دلیل جایگاه خاص و متعالی حرفه پزشکی اهمیت خاصی دارد. در تعالیم اسلامی نیز اخلاق پزشکی دارای اهمیت ویژه ای است. به دلیل پیشرفت های نوین در علم پزشکی، در حوزه اخلاق پزشکی نیز مباحث جدید و عمیقی مطرح شده است که با بررسی مقالات و حوزه های مورد تحقیق آن ها می توان موضوعات مورد توجه درباره اخلاق پزشکی را مشخص نموده، به اولویت های مورد نظر نویسندگان مقالات پی برد و حوزه هایی که در زمینه اخلاق پزشکی تاکنون در مورد آن ها تحقیق و بررسی انجام نشده، مشخص نمود تا پژوهشگران در آینده براساس اولویت های ملی و منطقه ای، فعالیت نمایند. روش: این مقاله از نوع مطالعات مروری می باشد. با مراجعه به پایگاه پاب مد (pubmed)، مقالات براساس 19 عنوان شامل 15 عنوان از 24 عنوان مرتبط با اخلاق زیستی معرفی شده توسط بخش اطلاعات سلامت مدلاین پلاس (medlineplus) و همچنین 4 عنوان مرتبط با جنگ، پژوهش، آموزش و اصول اخلاق پزشکی نمایه شده در پاب مد (pubmed) که توسط محققین درکشورهای اسلامی منطقه مدیترانه شرقی سازمان جهانی بهداشت (emro) چاپ شده است، مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها: مقالات براساس سال انتشار، کشور و عناوین، بررسی، دسته بندی و مقایسه شدند. کمترین تعداد براساس کشور در محدوده سال های 1971 الی 2012 م.، یک مقاله از کشورهای جیبوتی و فلسطین و بیشترین تعداد، 71 مقاله مربوط به کشور ایران بود. همچنین کمترین تعداد براساس سال، یک مقاله در سال های 1971 م.، 1978 م.، 1979 م.، 1984 م. و بیشترین تعداد، 39 مقاله در سال 2012 م. بود. کمترین تعداد براساس عناوین، یک مقاله مربوط به کارآزمایی های بالینی و تقلب در بهداشت و بیشترین تعداد، 64 مقاله مربوط اصول اخلاق پزشکی بود. نتیجه گیری: این مطالعه فقط به بررسی مقالات مرتبط با اخلاق پزشکی نمایه شده در پاب مد در کشورهای اسلامی منطقه مدیترانه شرقی سازمان بهداشت جهانی پرداخته است. هرچند مطالعات دیگری نیز برای تکمیل این پژوهش لازم است، ولی این مقاله به عنوان اولین مقاله ای که به ارائه دسته بندی مقالات اخلاق پزشکی با رویکرد تنوع موضوع و منشأ انتشار آن ها که کشورهای اسلامی است، می پردازد در نوع خود منحصربفرد است و می تواند در آینده مبنای مطالعات و بررسی از ابعاد مختلف قرارگیرد. مطالعاتی که در کشور ما در زمینه اخلاق پزشکی انجام می شود، باید هدفمند بوده و براساس اولویت های ملی و منطقه ای انجام شود تا بتواند پاسخگوی نیازهای جامعه اسلامی ایرانی ما باشد.