ویژگی های نظام کارآمد بررسی تخلفات حرفه ای اخلاق گرا در ارائه خدمات سلامت باروری

تهمینه فرج خدا، دانشجوی دکترای تخصصی بهداشت باروری دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی یزد. (نویسنده مسؤول) رباب لطیف نژاد رودسری، دکترای تخصصی بهداشت باروری، استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد. محمود عباسی، دکترای تخصصی حقوق پزشکی، مدیر گروه اخلاق پزشکی و رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی پزشکی.

چکیده

مقدمه و هدف: تقاضا برای ظرفیت سازی اخلاق سازمانی در سازمان های ارائه کننده خدمات سلامت به ویژه توسط مدیران این بخش ها رو به رشد است. مددجویان، ارائه کنندگان خدمات و سیاست گذاران امر سلامت نیاز به یک راهنمای جدید عملکرد اخلاقی به منظور راهنمایی آنان در شرایط دشوار نظام ارائه خدمات سلامت دارند. اصول اخلاقی پایه ای برای مقابله با سوء عملکرد در حیطه پزشکی و یا سهل انگاری و غفلت کارکنان است. در سراسر دنیا کارکنان نظام سلامت به طور مداوم در معرض مباحث پیچیده اخلاقی قرار دارند. برخورداری از مهارت ارتباطی، اجرای برنامه های آموزش مداوم، وجود کمیته اخلاق، بررسی و ارائه گزارش هایی از سوء رفتار وعملکرد و یا سهل انگاری و نیز تلاش در جهت رفع این نقایص ضروری است. از آنجا که هرگونه سوء عملکرد حرفه ای نظیر غفلت، سهل انگاری، خطا، اشتباه و نقض حقوق مددجو ممکن است آسیب های جدی و جبران ناپذیر جسمانی، روانی، اجتماعی و اقتصادی را به دنبال داشته باشد لذا لازم است نظام بررسی این تخلفات کارآمد بوده که این مطالعه با هدف تعیین ویژگی های نظام کارآمد بررسی تخلفات حرفه ای اخلاق گرا در ارائه خدمات سلامت باروری طراحی گردید. روش مطالعه: این مطالعه از نوع توصیفی ـ اکتشافی بوده که به روش دلفی انجام گرفت. جامعه پژوهش را 45 نفر از ارائه کنندگان خدمات سلامت باروری شامل متخصصین زنان و مامایی، متخصصین سلامت باروری، متخصصین حقوق و اخلاق پزشکی، متخصصین حوزه علوم انسانی تشکیل می دادند. ابزار گردآوری داده ها سؤالات باز پاسخ بود که از طریق پست الکترونیک و یا مراجعه حضوری به شرکت کنندگان در پژوهش داده شد. تحلیل داده ها با استفاده از آنالیز محتوا و به روش کدگذاری باز انجام شد. سپس در مراحل کمی دلفی پس از محاسبه صدک ها و میانگین ها اجماع حاصل گردید. نتایج: مفاهیم گردآوری شده شامل تبیین تخلف (توجه به وجود مظاهر فساد اداری نظیر تبلیغ، توصیه، سفارش، تبعیض، دریافت هدیه، وجه نقد)، پاسخ مثبت به تقاضاهای نابجا، توجه به نقض حقوق انسانی و حقوق سلامت باروری مددجو (نظیر توهین به مددجو، تحقیر، عدم اطلاع رسانی و یا اطلاع رسانی نامناسب، نقض رازداری و حقیقت گویی)، عملکرد خارج از محدوده قوانین و دستورالعمل ها و موازین شرعی، عملکرد خارج از محدوده شرح وظایف شغلی، عدم گزارش تخلف درون سازمانی و برون سازمانی، عدم ارائه گزارش صادقانه و عادلانه، عدم پاسخگویی در قبال انجام تخلف، عدم تبعیت از احکام صادره، سوگیری و تهدید در گزارش تخلفات و یا عدم مشارکت در ارائه گزارش، عدم رعایت حقوق متقابل ارائه کننده خدمات و مددجو بود که در درون مایه های عدالت محوری، قانون گرایی، رعایت حقوق مددجو، رعایت حقوق ارائه کننده خدمات، پاسخگویی، فرآیند بررسی، گزارش تخلف دسته بندی شدند. بحث و نتیجه گیری: تشکیل شبکه ای برای تقویت ارائه خدمات سلامت باروری و جنسی در ایران از سوی وزارت بهداشت، اهمیت مباحث سلامت باروری از جنبه های مختلف ونیز وجود انتخاب های جدید برای زنان اعم از روش های جدید غربالگری و تشخیص و درمان به موازات پیشرفت دانش و فناوری، مباحث اخلاقی متعددی را برای ارائه کنندگان خدمات سلامت باروری، مددجویان و جامعه مطرح نموده است. در دسترس بودن نظام بررسی تخلفات حرفه ای کارآمد، به روز و اخلاق گرا در ارائه خدمات سلامت باروری که طیف وسیعی از مددجویان را دربر می گیرد یک راهنمای کلیدی برای شناسایی و تعیین تخلف، تصمیم گیری عادلانه و رعایت حقوق متقابل مددجو و ارائه کننده خدمات محسوب می شود.