تأثیر مداخله آموزشی و رفتار تعاملی بر تغییر رفتارهای پرخطر معتادان تزریقی مرکز گذری کاهش آسیب اعتیاد شهر ارومیه

حمید جعفرعلیلو، hamid jafaraliloo khoy health centerمرکز بهداشت شهرستان خوی علیرضا دیدارلو، alireza didarloo urumia university of medical science, faculty of medicineدانشگاه علوم پزشکی ارومیه، دانشکده پزشکی حبیبه متین، habibeh matin tabriz university of medical science, faculty of healthدانشکده بهداشت، گروه آموزش و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی تبریز محمدرضا فروتنی، mohammadreza forotani urumia university of medical scienceدانشگاه علوم پزشکی ارومیه جهانگیر حسین پور، jahangir hosseinpour iran m.m.t centerارومیه، کلنیک ترک اعتیاد ایران

چکیده

پیش زمینه و هدف: استفاده از مواد مخدر یکی از معضلات جامعه جهانی است که منجر به هدر رفتن سرمایه های کلان ملی می شود و از مهم ترین عوامل بر هم زننده نظم و امنیت در جامعه می باشد. در سال 2008 میلادی حدود دویست میلیون معتاد و 21-11 میلیون نفر در جهان اعتیاد تزریقی داشته اند. اعتیاد تزریقی یکی از مهم ترین دلایل انتقال بیماری های عفونی ازجمله ایدز و هپاتیت از طریق رفتارهای پرخطر است. لذا این مطالعه باهدف بررسی تأثیر مداخله آموزش و ارتقاء سلامت و رفتار تعاملی بر تغییر رفتارهای پرخطر در معتادان تزریقی انجام شده است. مواد و روش کار: این مطالعه شبه تجربی برای بررسی تأثیر مداخله آموزشی و ارتقاء سلامت بر روی 75 نفر معتاد تزریقی مرکز گذری کاهش آسیب اعتیاد شهر ارومیه که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده بودند به مدت یک سال در سال های 87-86 انجام گرفت. در این مطالعه از پرسشنامه محقق ساخته حاوی سؤالاتی در مورد رفتارهای سالم و پرخطر استفاده شد. در کنار مداخله آموزشی به صورت هفته ای 4-2 جلسه در طول سال، بسته بهداشتی و خدمات پزشکی و درمانی، مشاوره روانشناسی و مددکاری اجتماعی رایگان در اختیار معتادان قرار گرفت. داده های حاصل از قبل از مداخله و یک سال بعد از مداخله با نرم افزار spss18 و آزمون های آماری توصیفی مانند فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار و همچنین آزمون تی زوجی تحلیل شد. یافته ها: یافته های مطالعه حاکی از تأثیر مداخله آموزش و ارتقاء سلامت بر تغییر رفتارهای پرخطر در معتادان تزریقی بود. به طوری که میانگین نمره کل رفتارها (p<.0001)، رفتار تزریق (p<.0001)، رفتار جنسی (p<.0001)، رفتار انتقال بیماری به دیگران (p<.0001)، رفتار تغییر شیوه مصرف از تزریق به سایر روش ها (p<.0001)، کاهش مصرف سیگار (p<.05)، استفاده از بسته بهداشتی (p<.0001)، مراجعه به مراکز بهداشتی و درمانی برای دریافت خدمات بهداشت و درمان اصولی در صورت نیاز (p<.0001) و نمره روابط خانوادگی (p<.0001) قبل و بعد از مداخله تفاوت معنی دار نشان دادند. نتیجه گیری: به نظر می رسد آموزش رفتارهای سالم در کنار تأمین بستر مناسب و امکانات کافی می تواند در تغییر شیوه مصرف از تزریقی به سایر روش ها و همچنین کاهش میزان رفتارهای پرخطر و نتیجتاً کاهش بیماری های عفونی منتقله از راه تزریق مؤثر می باشد.