مشکلات تجربه شده مادران طی سال اول بعد از زایمان و ارتباط آن با نوع زایمان در شهرستان مهاباد سال ۱۳۸۹

مریم مریم روحی، maryam roohi m.sc. of midwifery, department of midwifery, islamic azad university of mahabad, mahabad, iran.کارشناس ارشد مامایی، گروه مامایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد، مهاباد، ایران. سکینه سکینه محمد علیزاده چرندابی، sakineh mohammad alizadeh charandabi assistant professor, department of midwifery, social determinants of health research center, faculty of nursing and midwifery, tabriz university of medical sciences, tabriz, iran.استادیار گروه مامایی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران.سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد (islamic azad university of mahabad)

چکیده

مقدمه: تولد نوزاد در بسیاری از زنان، باعث شروع تغییرات طولانی مدت در زندگی، روابط، کار، فعالیت­های اجتماعی و مسئولیت­های خانگی آنان می­شود. این تغییرات نه تنها عملکرد جسمی و روانی، حتی ممکن است عملکرد بیولوژیک زنان را نیز تحت تأثیر قرار دهد. با توجه به وجود مطالعات محدود در زمینه مشکلات سلامتی مادری بعد از زایمان در ایران و حتی در کل دنیا، مطالعه حاضر با هدف تعیین مشکلات تجربه شده توسط زنان طی سال اول بعد از زایمان و ارتباط آن با نوع زایمان انجام شد. روش کار: این مطالعه توصیفی در سال 1389 بر روی 311 زنی که جهت دریافت مراقبت­های معمول هفته 36 تا 38 بارداری خود به 6 مرکز (کلیه مراکز) بهداشتی درمانی شهر مهاباد مراجعه کرده و تمایل به شرکت در مطالعه را داشتند، انجام شد. 3 نفر از افراد از مطالعه خارج شدند و پرسشنامه اولیه برای 308 زن باردار تکمیل شد. سپس با زنان در روز هفتم، هفته هشتم و ماه دوازدهم بعد از زایمان در زمینه مشکلاتی که در طی هفته اخیر تجربه کرده بودند، مصاحبه انجام شد. داده­ها پس از گردآوری با استفاده از نرم افزار آماری spss (نسخه 18) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. جهت تعیین تفاوت فراوانی مشکلات در هفته اول، هفته هشتم و ماه دوازدهم از آزمون مک نمار و بین زنان با زایمان واژینال و سزارین از آزمون مجذور کای استفاده شد. میزان p کمتر از 05/0 معنی دار در نظر گرفته شد. یافته ها: بر اساس گزارش خود زنان، در هفته اول بعد از زایمان، 289 نفر (6/91%)، هفته هشتم 277 نفر (3/90%) و در ماه دوازدهم 254 نفر (5/82%) از زنان حداقل یک مشکل را در طی 7 روز گذشته تجربه کرده بودند. مشکلات ذکر شده توسط بیش از یک سوم زنان در هفته اول و هشتم بعد از زایمان، کمردرد (به ترتیب 64% و 60%)، خستگی (به ترتیب 63% و 60%)، سردرد (به ترتیب 47% و 34%) و مشکلات خواب (به ترتیب 32% و 46%) و در ماه دوازدهم خستگی (43%)، مشکلات خواب (36%) و کمردرد (35%) بود. فراوانی مشکلات کمردرد، بی اختیاری ادراری، عفونت دستگاه ادراری و غم و اندوه طی هفته اول بعد از زایمان در افراد با زایمان واژینال نسبت به زنان با زایمان سزارین به طور معنی­داری بیشتر گزارش شد. در حالی که مشکلات خواب در هر سه مقطع زمانی، یبوست، خستگی، عوارض ناشی از بی­حسی یا بیهوشی هم در هفته هشتم و هم در ماه دوازدهم و مشکلات شیردهی در ماه دوازدهم در افراد با زایمان سزارین به طور معنی داری بیشتر گزارش شد (05/0>p). نتیجه گیری: فراوانی مشکلات سلامتی در دوره بعد از زایمان بالا می­باشد. بنابراین توجه بیشتر به مشکلات مادران در طی دوران بعد از زایمان ضروری می­باشد. همچنین نتایج این مطالعه می­تواند دلیل دیگری بر فواید مادری زایمان واژینال باشد.