استفاده از رخشانی نوری پس از فروسرخ، به منظور اندازه گیری نرخ لغزش گسل گوک
چکیده
گسل امتدادلغز راست گرد گوک با طولی بیش از 150 کیلومتر، طی سال های 1981 تا 1998 پنج زلزله مخرب تولید کرده است. این زلزلهها مجموعا موجب شکافته شدن 100 کیلومتر بخش شمالی این گسل شدند. سایت مورد بررسی در این تحقیق، گلباف جنوبی است، که در انتهای جنوبی بخش شمالی گسل واقع شده است. بهمنظور برآورد خطر زلزله ناشی از یک گسل منفرد، آگاهی از نرخ لغزش آن گسل میتواند کمککننده باشد. جهت تعیین نرخ لغزش، به دو پارامتر جابهجایی و مدت زمان رویداد آن جابه جایی نیاز داریم. طی عملیات صحرایی میزان کل جابهجایی روی گسل گوک حدود 30 متر اندازهگیری شد. یکی از بهترین روشهای تعیین نرخ لغزش، استفاده از سنیابی رسوبات با بهکارگیری رخشانی (لومینسانس) برانگیخته نوری (osl) است. از این رو به دو پارامتر دُزمعادل دُزطبیعی و دُزسالانه نیاز است تا بتوان به روش رخشانی، سن نمونهها را بهدست آورد. بهمنظور اندازهگیری دُزمعادل از روش sar استفاده شد. در این روش ضروری است تا ابتدا توانایی روش برای اندازهگیری و تصحیح تغییر حساسیت در اثر دُز، گرما و نور بررسی شود. همچنین لازم است تا با اجرای آزمایش هایی میزان پیشگرمای مناسب و توانایی روش sar برای بازیابی دُز مشخصی که در آزمایشگاه به نمونه داده میشود بررسی شود. با استفاده از آزمایش های صورت گرفته، بهترین دما برای پیشگرما°c 240و °c280 انتخاب شد. در این بررسی دُزمعادل دُزطبیعی نمونههای برداشت شده با تحلیل دادهها در برنامه آنالیست به روش بافت نگار (هیستوگرام) محاسبه شد. براساس نتایج بهدست آمده از این برنامه، آخرین دوران رسوب گذاری 2500 -5۴00 سال و نرخ لغزش گسل گوک در سطح حدود 5/5-۷/۱ میلیمتر در سال بهدست آمد که بیش از نرخ لغزش برآورد شده از سنیابی به روش رادیوکربن است. اگر فرض کنیم که نوعا در هر زلزله 3 متر لغزش رخ دهد، بیشینه دوره بازگشت بین زلزلهها با توجه به نرخ لغزش بهدست آمده تقریبا 280-5۴۰ سال خواهد بود.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- مرتضی فتاحی — استادیار، گروه فیزیک زمین، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران
- نسرین کریمی موید — دانش آموخته کارشناسی ارشد ژئوفیزیک، گروه فیزیک زمین، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران
- ریچارد واکر — استادیار، دپارتمان علوم زمین، دانشگاه آکسفورد، انگلستان
- مرتضی طالبیان — استادیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران