مقایسه میزان اتساع مردمک با فنیل افرین ۵/۲% و ۵% با و بدون سیکلوپنتولات در درمانگاه چشم پزشکی بیمارستان حضرت رسول اکرم(ص)
چکیده
مردمک باید به کمک قطره فنیل افرین حداقل 6 میلیمتر گشاد گردد تا معاینه و درمان چشم بطور دقیق انجام شود اما جذب سیستمیک آن باعث عوارض جانبی و جدی می گردد. در این مطالعه اثر قطره فنیل افرین 5/2 و 5% به تنهایی یا همراه با سیکلوپنتولات 1% بر اتساع مردمک، فشار خون و نبض در مراجعه کنندگان به درمانگاه چشـم مـورد بررسـی و مقایسه قـرار گـرفت. این مطالعه به روش crossover- clinical- trial ، از مهرماه سال 1379 به مدت 6 ماه روی 97 نفر از بیماران مراجعه کننده به درمانگاه چشم انجام شد. بیماران در صورت داشتن بیماری زمینه ای قلبی عروقی و چشمی، مصرف داروهایی با تداخل اثر با قطره های مورد بررسی، داشتن سابقه جراحی چشم با تأثیر روی عنبیه و مردمک از مطالعه خارج شدند. در چشم هر بیمار در 6 مرحله و در هر مرحله به فاصله حداقل 1 هفته ابتدا قطره فنیل افرین 5/2% ، در مرحله بعد فنیل افرین 5% ، سپس سیکلوپنتولات 1% ، بعد اشک مصنوعی(کنترل)، در مرحله پنجم قطره سیکلوپنتولات با قطره فنیل افرین 5/2% و در مرحله ششم با فنیل افرین 5% هر کدام به فاصله 5 دقیقه ریخته شد. در هر مرحله پارامترهای فشار خون، نبض و اندازه مردمک، قبل از مصرف قطره اندازه گیری شد سپس به فاصله 20 و 30 و 45 دقیقه بعد از آخرین قطره، اندازه گیریها تکرار شدند. اطلاعات جمع آوری شده به تفکیک مورد آنالیز آماری paird t test قرار گرفتنـــد. افراد مورد بررســـی سن 11 تا 70 سال با متوســـط سنی 93/1 ± 43/42 سال داشتند و 45% زن و 55% مرد بودند. پس از ریختن قطره فنیل افرین 5/2% و 5% در چشم، بیشترین تغییر در فشار خون سیتولیک و به میزان 3/16 و 22/9 میلیمتر جیوه و در فشار دیاستولیک، 41/5 و 75/3 میلیمتر جیوه مشاهده گردید. برادیکاردی در فنیل افرین 5% بیشتر از 5/2% و به میزان 9-5 بار در دقیقه دیده شد اما از نظر آماری معنی دار نبود(05/0 p> ). افزایش قطر مردمک با مصرف فنیل افرین 5/2% ، 75/0 ± 35/1 میلیمتر، فنیل افرین5% ، 95/0 ± 95/1 میلیمتر، سیکلوپنتولات 1%، 95/0 ± 9/3 میلیمتـــر، سیکلوپنتولات با فنیل افریــن 5/2% ، 61/0 ± 25/4 میلیمتـــر و سیکلوپنتولات و فنیل افرین 5%، 58/0 ± 55/4 میلیمتر بود که از نظر آماری تفاوت معنی داری وجود داشت(05/0 p ). بنابراین می توان گفت با توجه به اینکه تأثیر قطره فنیل افرین 5/2% و 5% روی نبض و فشار خون از نظر آماری معنی دار نبود(در قطره های با غلظت بیشتر این تفاوت واضح تر است) و تأثیر آنها بر اتساع مردمک از نظر بالینی فرقی نداشت(هر دو، مردمک را حداقل 6 میلیمتر گشاد کرده بودند)، توصیه می شود از فنیل افرین 5/2% به جای 5% در چشم پزشکی استفاده شود.