‫ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﻘﺪار ﮐﭙﯽ ‪ hbv-dna‬در ﺳﺮوﻣﻦ و ﺳﺮم ﺑﯿﻤﺎران ﻣﺰﻣﻦ ﻫﭙﺎﺗﯿﺖ‬ ‫‪ b‬ﺑﻪ روش ‪ realttime pcr‬و ارﺗﺒﺎط آن ﺑﺎ ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی‬ ‫اﭘﯿﺪﻣﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ‬

اﺳﮑﻨﺪر ﻏﻼﻣﯽ ﭘﺮﯾﺰاد، eskandar gholami parizad ilam university of medical science,department of healthداﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﮑﯽ اﯾﻼم داﻧﺸﮑﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ اﻟﻬﻪ ﻏﻼﻣﯽ ﭘﺮﯾﺰاد، elahe gholami parizad ilam university of medical science,department of healthداﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﮑﯽ اﯾﻼم داﻧﺸﮑﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻋﻠﯽ دﻟﭙﯿﺸﻪ، ali delpisheh ilam university of medical science,department of healthداﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﮑﯽ اﯾﻼم داﻧﺸﮑﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﺼﻄﻔﯽ ﻧﯿﮏ ﻓﺮ، mostafa nikfar -داﻧﺸﮕﺎه آزاد اﺳﻼﻣﯽ واﺣﺪ ﻻﻫﯿﺠﺎن

چکیده

ﻣﻘﺪﻣﻪ و هدف: ﻫﭙﺎﺗﯿﺖ ﻣﺰﻣﻦ ‪ b‬ ﺷﺎﯾﻊ ﺗﺮﯾﻦ ﻋﻔﻮﻧﺖ وﯾﺮوﺳﯽ ﻣﺰﻣﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ی ﺑﺸﺮی ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﻗﺮﯾﺐ ﯾـﮏ ﺳـﻮم ﻣـﺮدم دﻧﯿـﺎ‬ ‫ﺗﺎﮐﻨﻮن ﺑﻪ ﻋﻔﻮﻧﺖ ﻫﭙﺎﺗﯿﺖ ‪ b‬ﻣﺒﺘﻼ ﺷﺪﻧﺪ، ﺑﯿﺶ از ﭼﻬﺎرﺻﺪ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ ﺣﺎﻣﻞ ‪ hbv‬ در ﺟﻬﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ، و از اﯾﻦ ﺗﻌﺪاد ﺣﺪود‬ ‫ﭼﻬﻞ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﺳﯿﺮوز ﮐﺒﺪی و ﺷﺼﺖ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﮐﺎرﺳﯿﻨﻮﻣﺎ ﻫﭙﺎﺗﻮﺳﻠﻮﻻر ﻓﻮت ﻧﻤﻮده اﻧﺪ. ﺷﯿﻮع ﺑﯿﻤﺎری‬ ‫در ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﯽ آﺳﯿﺎ از ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺟﻬﺎن ﺑﯿﺸﺘﺮ اﺳﺖ. ﺑﺮآورد ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺗﺎﮐﻨﻮن ﺑﯿﺴﺖ و ﭘﻨﺞ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ در اﯾﺮان ﺑﻪ‬ ‫ﻋﻔﻮﻧﺖ ‪ hbv‬ﻣﺒﺘﻼ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺣﺪود 3 درﺻﺪ ﺣﺎﻣﻞ ‪ hbv‬در ﺟﺎﻣﻌﻪ اﯾﺮان وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ.‬ ‫ﻣﻘﺎدﯾﺮ ‪ hbv-dna‬ در ﺗﺮﺷﺤﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺪن از ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺮم، ﺳﺮوﻣﻦ، ﺑﺰاق و ﻏﯿﺮه ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ اﯾﻤﻨﻮﻟﻮژﯾﮏ ﻓﺮدی و ﺑﺮﺧﯽ‬ ‫ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی اﭘﯿﺪﻣﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد. اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺮای اوﻟـﯿﻦ ﺑـﺎر ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﻣﻘـﺪار ﮐﭙـﯽ ‪ hbv-dna‬در ﺳـﺮم‬ ‫و ﺳﺮوﻣﻦ و ارﺗﺒﺎط آن ﺑﺎ ﺑﺮﺧﯽ ﻋﻮاﻣﻞ اﭘﯿﺪﻣﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ در اﯾﺮان اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ.‬ ‫ﻣﻮاد و روش ﻫﺎ: در اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ 70 ﻧﻔﺮ ﺑﯿﻤﺎر ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻫﭙﺎﺗﯿﺖ ‪ b‬ﻣـﺰﻣﻦ در ﮔـﺮوه ﺳـﻨﯽ 40-20 ﺳـﺎﻟﻪ ﮐـﻪ ﻫﻤﮕـﯽ از ﻧﻈـﺮ‬ ‫‪ hbsag‬ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪﻧﺪ. در اﯾـﻦ ﺑﺮرﺳـﯽ ﺑـﺮای ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﻣﻘـﺪار ‪ hbv-dna‬ﺳـﺮوﻣﻦ و ﺳـﺮم ‫ﺑﯿﻤﺎران از روش ﻣﻠﮑﻮﻟﯽ ﮐﻤﯽ ‪ ، real time pcr‬دﺳﺘﮕﺎه 69 ‪ (detectionsystem biorad pcr/usa) cfx‬ و ﮐﯿﺖ‬ ‫‪ ‫ﺗﺸﺨﯿﺼﯽ (‪ (aj roboscreen – germany‬اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﯾﺪ.‬ ‫ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ: در اﯾﻦ ﺑﺮرﺳﯽ 54.3 درﺻﺪ ﮔﺮوه ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺮد و 54.7 درﺻﺪ زن ﺑﻮدﻧﺪ . 100درﺻﺪ ﺑﯿﻤﺎران ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬ ‫ﺣﺪاﻗﻞ ﯾﮑﺴﺎل از ﺗﺸﺨﯿﺺ اﺑﺘﻼءﺷﺎن ﺑـﻪ ﺑﯿﻤـﺎری ﻫﭙﺎﺗﯿـﺖ ‪ b‬ ﮔﺬﺷـﺘﻪ ﺑـﻮد . 61 ﻧﻔـﺮ (78.2درﺻـﺪ) از ﺑﯿﻤـﺎران در ﺳـﺮوﻣﻦ‬ ‫ﺧﻮد‪ hbv-dna ‬داﺷﺘﻨﺪ. 19ﻧﻔﺮ (27درﺻﺪ) ﺗﺤﺖ درﻣﺎن و 51 ﻧﻔﺮ (73 درﺻﺪ) ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ داروﯾﯽ درﯾﺎﻓﺖ ﻧﮑﺮده ﺑﻮدﻧﺪ . 58‬ ‫ﻧﻔﺮ (83درﺻﺪ) از ﺑﯿﻤﺎران ﻣﺘﺄﻫﻞ ﺑﻮدﻧﺪ . ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﮐﭙﯽ در ﻣﯿﻠﯽ ﻟﯿﺘﺮ ‪ hbv-dna‬ ﺳﺮوﻣﻦ ﻣﺮدان 106 × 8.73 و زﻧﺎن 106‬ ‫× 7.44 ﺑﻮده اﺳﺖ. آزﻣﻮن ﻫﻤﻮژﻧﺘﯽ وارﯾﺎﻧﺲ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻫﺎ در ﮔﺮوه ﻫﺎی ﺳﻨﯽ ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ اﺧﺘﻼف ﻣﻌﻨﯽ داری ﺑﯿﻦ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ‬ ‫ﮐﭙﯽ ﻫﺎی ﺳﺮوﻣﻦ در ﮔﺮوه ﻫﺎی ﺳﻨﯽ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ وﺟﻮد دارد (0.003=‪.(p‬‬ ‫ﺑﺤﺚ: اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎی ﻣﻠﮑﻮﻟﯽ ﮐﻤﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ وﺿﻌﯿﺖ ﺑﯿﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ‪ chb‬را در ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠـﻒ‬ ‫ﺑﯿﻤﺎری ﺑﻪ دﻗﺖ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﺎﯾﺪ . ﻧﻮع ﺗﺮﺷﺤﺎت ﺑﯿﻤﺎر از ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺮم، ﺳﺮوﻣﻦ، ﺑﺰاق و ﻏﯿـﺮه و ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ ﺑﺮﺧـﯽ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫـﺎی‬ ‫اﭘﯿﺪﻣﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﻨﺴﯿﺖ ، ﻣﺼﺮف دارو، ﺳﯿﺴﺘﻢ اﯾﻤﻨﯽ ﻓﺮد ﺑﺮ ﻣﻘﺪار ﮐﭙﯽ ‪ hbv-dna‬ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﮔﺬار ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ‬ ‫ﺑﻌﻀﺎً ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ از ﻧﻈﺮ ﺗﺴﺖ ﻫﺎی آﻣﺎری اﯾﻦ اﺧﺘﻼف ﻫﺎ ﻣﻌﻨﯽ دار ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺷﻨﺎﺧﺖ اﯾﻦ ﻋﻮاﻣـﻞ و ﺑـﻪ ﮐـﺎرﮔﯿﺮی‬ ‫روش ﻫﺎی ﻧﻮﯾﻦ ﺗﺸﺨﯿﺼﯽ، در ﮐﻨﺘﺮل و ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﺑﯿﻤﺎری ﻫﭙﺎﺗﯿﺖ ‪ b‬اﻫﻤﯿﺖ ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدی دارﻧﺪ.‬