مدل سازی دینامیکی اثر سیاست دوگانه سوزکردن خودروها بر میزان تولید آلودگی و مصرف انرژی

حمید رضا فرتوک زاده، حسن اشراقی

چکیده

زمینه و هدف: یارانه های بخش انرژی و آلودگی های ناشی از مصرف سوخت در شهرهای بزرگ کشور، سبب اتخاذ سیاست های دوگانه سوز کردن خودرها در کشور شده است. با توجه به گستردگی به کارگیری این سیاست، ضرورت دارد اثرات اقتصادی و زیست محیطی آن در بلندمدت بیش تر مورد مطالعه قرار گیرد. روش بررسی: پس از مرور منابع در خصوص مزایا و معایب خودروهای گازسوز و دوگانه سوز، با استفاده از متدولوژی پویایی های سیستم که یکی از روش های مدل سازی سیستم های پویا و اجتماعی است، یک مدل دینامیک در مورد نحوه اثرگذاری خودروهای دوگانه سوز بر میزان مصرف انرژی، یارانه های بخش انرژی و ایجاد آلودگی توسط خودروها تهیه شده است که با اجرای آن، اثرات بلندمدت سیاست فعلی، مورد بررسی قرار می گیرد. یافته ها: بر اساس خروجی های شبیه سازی مدل، سیاست دوگانه سوز کردن خودروها، تنها باعث کاهش سرعت رشد یارانه ها و آلودگی هوا می شود و مشکل را به صورت ریشه ای حل نمی کند. بحث و نتیجه گیری: با توجه به هزینه های سیاست دوگانه سوز کردن و عدم دریافت خروجی مطلوب، به نظر می رسد اولاً باید به راه بردهای دیگری نظیر ایجاد سبد سوخت یا توسعه خودروهای cng سوز در کشور نیز توجه کرد، و ثانیاً در فرآیند دوگانه سوز کردن خودروها، از سیاست های مکمل نیز بهره گرفت. سیاست دوگانه سوز کردن خودروها، چند سالی است که در کشور در حال اجرا و پیگیری است. یارانه­های هنگفت انرژی و آلودگی شدید ناشی از مصرف سوخت در شهرهای بزرگ کشور، که مدیریت این دو را دشوار کرده است، محرک­های اصلی دولت برای اجرای این سیاست می­باشند. با توجه به اثرات فراوان سوخت در مسایل زیست­محیطی، در این مقاله تلاش شده است تا پس از بیان مزایا و معایب خودروهای گازسوز و دوگانه سوز، با استفاده از متدولوژی پویایی­های سیستم، که یکی از روش های مدل سازی سیستم های پویا و اجتماعی است، یک مدل دینامیک در مورد نحوه اثرگذاری خودروهای دوگانه سوز بر میزان مصرف انرژی، یارانه های بخش انرژی و ایجاد آلودگی توسط خودروها به­دست می­آوریم و سپس با اجرای این مدل در نرم افزار شبیه­سازی، نشان می­دهیم که ادامه این سیاست با روند فعلی، در بلندمدت جواب گو نبوده و خود، می تواند منشأ مشکلات فراوانی باشد.