تحلیل و پایش خشکسالی هواشناسی منطقه سیستان و بلوچستان
چکیده
زمینه و هدف: یکی از اثرات زیانآور کمبود بارش خسارتهای ناشی از رخداد خشکسالی است. هدف از این مطالعه، بررسی فراوانی و شدت وقوع خشکسالی منطقه سیستان و بلوچستان در مقیاس سالانه و فصلی طی دوره 42 ساله آماری میباشد. روش بررسی: تحلیل خشکسالی با استفاده از پنج شاخص رایج توزیع استاندارد (zi)، انحراف از میانگین (sdi)، درصد نرمال بارندگی (pnpi)، ناهنجاری بارندگی (rai) و کلاسهبندی دامنه بارش (pc) بر روی اطلاعات و آمار بارندگی فصلی و سالیانه چهار ایستگاه سینوپتیک زاهدان، زابل، چابهار و ایرانشهر طی دوره مشترک آماری (2005-1964) صورت گرفت. یافتهها و نتایج: نتایج نشان داد که شاخص sdi در مقایسه با روشهای pnpi، zi، pc و rai در مقیاس فصلی و سالانه برآوردهای قابل قبولتری را ارایه داد. استان سیستان و بلوچستان برمبنای شاخص sdi در مقیاس سالیانه و فصلی خشکسالیهایی را تجربه نموده است. بر این اساس، درصد خشکسالیهای سالیانهی با شدت زیاد و بسیار زیاد نسبت به خشکسالیهای با شدت کم و متوسط کمتر بود. در مقیاس فصلی نیز شاخص sdi در فصل تابستان بطور متوسط 42 درصد خشکسالی ها با شدت بسیار زیاد و زیاد را نشان داد در حالی که در فصل زمستان ریسک وقوع خشکسالی با شدتهای بسیار زیاد و زیاد بطور متوسط 12 درصد بود. همچنین مقادیر میانگین متحرک3 ساله و 5 ساله، جهت بررسی روند و تداوم خشکسالی در مقیاس سالانه در ایستگاههای مذکور استخراج شد. نتیجهگیری: نتایج مبین این واقعیت است که خشکسالی در استان سیستان و بلوچستان رو به افزایش است که بتدریج بر شدت آن نیز افزوده شده است. همچنین با عنایت به روند کاهشی بارش منطقه میتوان انتظار رخداد خشکسالیهای با شدت و مدت بیشتری را داشت.