تئاتر تعلیمی ـ تربیتی (پداگوژیک): مطالعه ای تطبیقی
چکیده
در دهه های اخیر به ویژه با گسترش روزافزون هنر تئاتر در کشورهای مختلف، و نیز طرح نظریه های جدید نمایشی مبنی بر ظرفیت های بالای این هنر در مسیر ارتقای کیفیت زندگی بشر، وجوه تازه ای از این هنر بازشناسی و ارائه شده است. یکی از این وجوه، که از سوی بخش وسیعی از نهادهای آموزشی و تربیتی، و نیز محافل علمی و دانشگاهی مورد توجه قرار گرفته است، تئاتر تعلیمی ـ تربیتی یا پداگوژیک نام دارد. هنر نمایش به صورت عام و تئاتر به صورت خاص از دیرباز با دو کارکرد متفاوت به جامعه ی بشری معرفی شده است: کارکرد فرهنگی ـ روشنفکری، که بیشتر بر جنبه های ارائه ی اثر هنری مستقل به مخاطبان تاکید دارد، و کاربرد تعلیمی ـ تربیتی که متضمن پرورش روح، آموزش و ارتقای کیفی زندگی انسان است. کاربردی که تئاتر را نه فقط هنری برای سرگرم کردن مخاطبان و اقناع ذوق هنری آنان ، بلکه فرایندی پیچیده و موثر بر سیر تحولات فکری بشر می داند. مقاله ی حاضر با استناد به آرای متفکرانی چون ماکارنکو و فریر و بوآل و نیز تجارب جهانی در حوزه ی استفاده از تئاتر در راستای مقاصد تعلیمی و تربیتی به بررسی ویژگی های تئاتر تعلیمی ـ تربیتی (پداگوژیک) و تفاوت های آن با تئاترهایی که صرفاً اهداف دیگری از جمله فرهنگی ـ روشنفکری را دنبال می کنند، پرداخته است.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- مجید سرسنگی — استادیار، دانشگاه تهران
- رحمت امینی — دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشگاه تهران