رویکرد شناختی به روایت اعتمادناپذیر در سینما
چکیده
این مقاله بر آن است تا مفهوم روایت اعتمادناپذیر را که بیشتر در حوزة ادبیات مورد مطالعه بوده است، در سینما بررسی نماید و چگونگی کارکرد راوی اعتمادناپذیر را از منظر نظریة شناخت در سینما طرح کند. بدین منظور، تلاش شده است بررسی شود چگونه خالق روایت سینمایی، در قالب کنشها، گفتارها، نمودهای بیرونی و رفتاری، نشانههای محیطی و تصویری-صوتی، حس و حال فضا و شخصیت پردازی، روایت (راوی) سینمایی اعتمادناپذیر را ترسیم میکند و مخاطب با توجه به نشانههای موجود در اثر و چگونگی پیشبرد روایت، درجات گوناگونی از اشراف به جهان روایت پیدا میکند. بنابراین، این پژوهش پس از تبیین رویکرد شناختی پژوهشگرانی چون دیوید بوردول، نوئل کرول، گرگوری کوری و توربن گرودال در مطالعات سینمایی، و با تمرکز به رویکرد شناختی بوردول، علاوه بر مرور دستهبندیهای پژوهشگران دربارة انواع روایت اعتمادناپذیر، مدل تحلیلی هنسن را از چگونگی کارکرد روایت اعتمادناپذیر در سینما بررسی مینماید و نتیجه میگیرد که نظر به دخالت نوآوری در آفرینش روایتهای تازه و امکان پیدایش گونههای جدید در هر نوع هنری، الگوهای گوناگون روایت و از جمله روایت اعتمادناپذیر، چارچوبی محدود و از پیش تعیین شده نداشته، با گذشت زمان و ارائة روایتهای جدید ممکن است اشکال تازهای از آن نیز ساخته شوند.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- محمد شهبا — استادیار گروه سینما، دانشکدة سینما ـ تئاتر، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
- بهاره سعیدزاده — دانشجوی دکترای پژوهش هنر، دانشگاه هنر، تهران، ایران.