تحلیل روند توسعهی فضایی و تعیین جهات بهینهی توسعهی شهر رشت با استفاده از سامانهی اطلاعات جغرافیایی
چکیده
در ارتباط با مباحث شهر و شهرنشینی در ایران، هدف کلّی برنامه ریزی شهری، تأمین رفاه مردم از راه ایجاد محیطی بهتر، سالم تر، آسان تر، مؤثّرتر و دلپذیرتر است. همین دلیل تحلیل تناسب زمین برای توسعهی شهری و شناسایی اراضی مناسب و اولویت دار برای توسعهی فضایی ضرورت دارد، در شهر رشت هرچند مهندسان مشاور طرح های جامع شهر در اوّلین طرح، جهت شمال و در دو طرح اخیر، جهت جنوب را جهت توسعه تعیین کرده اند، اما بهکار نگرفتن روش های مناسب در این پیشنهادها و نیز، شرایط ویژه ی اراضی اطراف شهر رشت، لزوم استفاده از روش های جدید مکان یابی را ضرورت می بخشد. بنابراین هدف این مقاله، مطالعهی روند توسعهی کالبدی ـ فضایی شهر رشت و عوامل مؤثّر در آن، همچنین تعیین جهتهای مناسب توسعه آتی آن است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است. نتایج پژوهش نشان می دهند که عوامل و موانع طبیعی و انسانی، نقش عمده ای را در جهت دهی به توسعهی فضایی شهر داشتهاند، همچنین مشخّص شد که تعاونی های مسکن، ادغام روستاهای حاشیهی شهر در محدودهی خدماتی و اسکان غیر رسمی، نقش چشمگیری در توسعهی کالبدی شهر داشته اند. در بخش پایانی با تهیهی لایه های اطلاعاتی مختلف ازجمله، قابلیت اراضی، سطوح ارتفاعی، شیب، پایداری زمین، شبکهی ارتباطی، فرودگاه، گورستان، رودخانه، زیستگاه های طبیعی، شهرک صنعتی، مرداب و نقاط روستایی اطراف شهر و تهیهی لایه ها در نرمافزار arcgis و تجزیه و تحلیل آنها در سامانهی اطلاعات جغرافیایی، با استفاده از مدل ahp ، اراضی مناسب برای توسعهی آتی شهر مشخّص شد. یافتههای پژوهش بیانگر مکانیابی توسعهی آتی شهر بهسمت جنوب شهر رشت است.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- سید علی حسینی — استادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیام نور تهران
- رضا ویسی — دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه¬ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران
- سجاد احمدی — دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه¬ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران