ارزیابی کالبد محله های قدیمی شهری در پاسخ دهی به احساس امنیت (نمونة موردی: محلة ملک آباد شهر قزوین)
چکیده
احساس امنیت، یکی از نیازهای روحی انسان و از مهم ترین ویژگی های کیفیت فضاست. در جوامع شهری امروز، عوامل گوناگون محیطی سبب بروز انواع بزهکاریها و بی قانونیها و ناامنی در شهر شدهاند. این در حالی است که بافتهای شهری و محله های قدیمی ایران، از بعد امنیت و آرامش، شهرة شهرها بودهاند. این مسئله، اگرچه متأثر از ساختار اجتماعی و فرهنگی نیز بوده است، نباید از طراحی هوشمندانة کالبد این گونه محله ها غافل شد. این موضوع، هدف اصلی این پژوهش است. غالب این محله ها، بر مبنای اصول، ساخته شده اند و زمینة مناسبی برای تحقیق فراهم میکند. مقالة حاضر در دستهبندی پژوهشهای کیفی قرار گرفته و ضمن بهرهگیری از تحلیل فضایی، به وسیلة نرم افزار gis، بر مبنای روش مطالعة موردی (case study) انجام شده است. بدین ترتیب که با مروری بر معیارهای امنیت شهری، جامعترین نظریه، یعنی نظریة «پیشگیری از جرم، از طریق طراحی محیطی یا cpted»، ملاک عمل قرار گرفته و مدل بهدستآمده در یکی از محله های قدیمی قزوین پیاده شده است. نتایج ارزیابی با استفاده از روشهای ماتریس گولر و چکلیست معیارها نشان میدهد از بین سه معیار مشخص شده، محلة ملکآباد در معیارهای نظارت طبیعی و تقویت قلمروها، وضعیت مطلوبی دارد و در معیار کنترل دسترسیها در وضعیت زیر متوسط قرار گرفته است. نقاط قوت محله نیز مشخص شده و در انتها یافتههای علمی و عملیاتی تحقیق ارائه شده است. در نهایت میتوان گفت ارزیابی کالبد محلة ملکآباد به عنوان نمونه ای از محلههای قدیمی شهر تاریخی قزوین نشان میدهد این محله توانسته است در پاسخدهی به نیاز به احساس امنیت ساکنان آن در حد مطلوب ایفای نقش کند.