ارزیابی اثر توان تفکیک مدل های رقومی ارتفاعی و آستانه شکل گیری آبراهه ها بر نتایج مدل بارش– رواناب ژئومورفولوژیکی مبتنی بر موج سینماتیک (kw-giuh)
چکیده
مدل های رقومی ارتفاعی (dems) به علت فراهم آوردن بستر لازم برای استخراج بسیاری از پارامترهای ژئومورفولوژیکی حوضه مانند شبکه آبراههها، مساحت زیرحوضهها، شیب زیرحوضهها و آبراههها از اهمیت بسیار زیادی در مدل سازی بارش- رواناب برخوردار میباشند. یکی از مهم ترین مسائلی که بر نتایج حاصل از مدل رقومی ارتفاعی تأثیرگذار است، توان تفکیک آن (ابعاد سلول شبکه) و آستانه شکل گیری آبراهه ها است. در این تحقیق به بررسی اثر توان تفکیک مدل های رقومی ارتفاعی و همچنین آستانه های مختلف بر پارامترهای ژئومورفولوژیکی حوضه و نیز عملکرد یک مدل هیدروگراف واحد لحظهای ژئومورفولوژیکی مبتنی بر موج سینماتیک موسوم به kw-giuh در حوضه آبریز کسیلیان پرداخته شده است. نتایج حاکی از آن است که با کاهش توان تفکیک مدل های رقومی ارتفاعی (افزایش ابعاد سلولی)، شیب متوسط زیرحوضهها و تعداد آبراههها (خصوصاً رتبه 1 و 2) کاهش و مساحت زیرحوضههای منتهی به هر آبراهه و نیز طول جریان دامنهای افزایش مییابد. بررسی نتایج مدل بارش رواناب نشان میدهد که با کاهش توان تفکیک مدل های رقومی ارتفاعی در یک آستانه ثابت، میزان دبی اوج و زمان پایه هیدروگراف تا ابعاد سلولی 100 متر روند کاهشی را تجربه نموده و پس از آن با یک جهش روبرو شده و مجدداً با افزایش ابعاد سلولی، روند کاهشی را ادامه میدهد. مطابق نتایج بدست آمده در آستانههای بالاتر از 2% ، اختلاف دبی اوج هیدروگراف در demهای با ابعاد سلولی مختلف معنی دارتر بوده و همچنین در یک آستانه ثابت، زمان رسیدن به اوج هیدروگراف سیل مستقل از توان تفکیک dem میباشد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- اصغر عزیزیان — دانشجوی دکتری سازه های آبی، دانشگاه تهران
- علیرضا شکوهی — دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین