تحلیل شاخصهای ارزیابی رقابتی بودن بازار برق ایران: مطالعه موردی
چکیده
تجربه کشورهایی که بازار برق را خصوصی سازی کرده اند، نشان داده است فرض رقابت ایجاد یک بازار برق رقابتی به صورت طبیعی و خودکار همیشه صادق نیست. یکی از مهمترین نگرانیهای تنظیم کنندگان بازار، افزایش و نوسانات قیمت مبادله شدهی برق است که ریشه در سوءاستفاده از قدرت بازار توسط بازیگران دارد. قدرت بازار عبارت است از توانایی یک فروشنده (یا عرضه کننده) یا جمعی از فروشندگان انرژی در افزایش قیمت برق به سطحی بالاتر از مقدار رقابتی آن برای مدتی قابل توجه، بهطوریکه سود بیشتری را برای بازیگر مذکور به همراه داشته باشد. به‌منظور شناسایی توانایی بازیگران و آگاهی از میزان قدرت بالقوه و یا بالفعل آنها در بازار، شاخصهایی تعریف می شوند که به وسیله آنها میتوان پایش بازار برق را به‌صورت کارآمد تری به انجام رساند. هدف از این مقاله، تمرکز بر روی آن دسته از شاخصهای قدرت بازار است که به ارزیابی میزان رقابتی بودن بازار می پردازد. تحلیل شاخصهای فوق و رصد نمودن آنها برای آزادسازی برق و هر چه رقابتیتر بودن آن ضروری است. در این شاخصها فارغ از نوع جایگاه و رفتار هر یک از بازیگران بازار، به شکل و ساختار کلی پرداخته می شود. روش پژوهش کاربردی و بر حسب روش جمع آوری اطلاعات، توصیفی ـ تحلیلی و از نوع مطالعهی موردی با هدف آزمون مدل است. ابزار گردآوری اطلاعات اسناد مصرف برق سال 1386 در نیروگاه های کشور است. نتایج پژوهش نشان داد، بازار برق ایران در برخی نقاط کشور و نیز در برخی از ساعات از مقادیر آستانه خود تجاوز کرده و این نشاندهندهی وجود بازار متمرکز و غیر رقابتی است.