حضور ساسانیان در کرانه های خلیج فارس بر پایۀ گزارش های تاریخی و مطالعات باستان شناسی
چکیده
کرانه های خلیج فارس از آغازین سال های دورۀ ساسانی شاهد حضور فرمانروایان مقتدر آن سلسله و اقدامات عمرانی ایشان بوده است. پادشاهان ساسانی، با پی ریختن شهرها و توسعه بخشیدن مراکز جمعیتی در کرانه های خلیج فارس، از یک سو حاکمیت خویش را بر آن مناطق تثبیت کردند و از سوی دیگر سنگری دفاعی در برابر دستاندازی مهاجمان فراهم آوردند. علاوه بر گزارش هایی که در متون تاریخی قبل از اسلام و قرون اولیۀ اسلامی مندرج است، یافته های باستانشناسی بر حضور جامعه و فرهنگ ساسانی در کرانه های خلیج فارس دلالت دارند و مواد فرهنگی دورۀ ساسانی گویای روابط اجتماعی و اقتصادی جوامع ساکن در منطقۀ مورد مطالعه است. بافت شهرها، ساختار سازه های معماری، گونۀ غالب ظروف سفالین، سکه ها و مهرها، هر یک نشانهای از روابط و مناسبات جاری در جوامع دورۀ ساسانی در کرانه های خلیج فارس ارائه می دهند. بر این اساس، می توان گفت جمعیت هایی که در کرانه های خلیج فارس مستقر بوده اند، از اقتصادی بر پایۀ تجارت و بازرگانی داشته اند و برج ها و قلعه های استوار، امنیت ایشان را در برابر هجوم بیگانگان تأمین می کرده است.