مقاله

توحید افعالی در نظام فلسفی ملاصدرا

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

نظر به گستردگی ابعاد موضوع (توفیق میان عقل و نقل)، محوریت مقالۀ حاضر تنها توحید افعالی خواهد بود. مسئلۀ اصلی تحقیق جایگاه توحید افعالی در حکمت متعالیۀ صدرا و براهین عقلی و نقلی وی در این زمینه می باشد. لذا در این جستار، پس از تبیین توحید افعالی، به انحصار هستی بخشی و تأثیر استقلالی در فاعلیت الهی، و نظریۀ فاعلیت بالتجلی و مجرای فیض بودن عقول و ژرف اندیشی صدرا در باب اختیار آدمی از منظر عقل و نقل به عنوان مبانی توحید افعالی، بیان خواهیم کرد که صدرا با دو برهان ارجاع علیت به تشأن و قاعدۀ بسیط الحقیقه به اثبات آرای خود می پردازد. همچنین، در این تحقیق که به روش توصیفی-استنباطی صورت پذیرفته، شبهات فکری برآمده از برخی اندیشه­های کلامی پاسخ درخوری می­یابد. ثانیاً به دلیل هم­افق شدن مرز­های حکمت صدرایی با عرفان نظری، صدرا در حل و فصل مسایل توحید از حکمت سینوی پیشی می­گیرد. ثالثاً لوازم توحید افعالی، همچون نظریۀ وحدت وجود و ارجاع علیت به تشأن، اراده و علم پیشین الهی، مسئلۀ جبر و اختیار در افعال بشر، در پرتو دو حجت عقل و دین تبیین می گردد.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. علی محمد ساجدی — عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز
  2. فاطمه زارع — کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه شیراز

اسناد مشابه

  • توحید افعالی در نظام فلسفی ملاصدرا

    مقاله۲۰۱۴فلسفه و کلام اسلامیعلی محمد ساجدی، فاطمه زارع

    نظر به گستردگی ابعاد موضوع (توفیق میان عقل و نقل)، محوریت مقالۀ حاضر تنها توحید افعالی خواهد بود. مسئلۀ اصلی تحقیق جایگاه توحید افعالی در حکمت متعالیۀ صدرا و براهین عقلی و نقلی وی در این زمینه می‌باشد. لذا در این جستار، پس از تبیین توحید افعالی، به انحصار هستی‌بخشی و تأثیر استقلا

  • جایگاه تقسیمات ادراک عقلی در نظام فلسفی ملاصدرا و نسبت آن با دیگر ادراک

    مقاله۲۰۲۵معرفت و بصيرت اسلاميمحمد رضا کرمی، عبدالحسین موحدی، محمد صافحیان، سعید منصوری

    ادراک یا اندریافت در فلسفه، از مباحث مهم شناخت شناسانه و مهم‌ترین گام در شناخت خویشتن و هستی است و سهم اساسی در بازشناسی نوع رابطه انسان با کیهان دارد. این موضوع در میان آرای بسیاری از فلاسفۀ شرق و غرب، ازجمله فلاسفۀ ایرانی و به ویژه فیلسوفان دوران اسلامی مورد توجه قرار گرفته است

  • استعاره های جهتی محیط محاط در نظام فلسفی ملاصدرا

    مقاله۲۰۲۳تأملات فلسفیوحید خادم زاده

    جهات جغرافیایی یکی از مهمترین مولفه های شناختی و زبانی انسان است که در معنای تحت الفظی شان به نسبت میان اجسام در عالم طبیعت اشاره دارند. جهت محیط – محاط به رابطه دو جسم اشاره دارد که مرزهای خارجی جسم محاط منطبق بر مرزهای داخلی جسم محیط است. جهت مذکور در زبان متعارف روزمره و همچنی

  • استعارۀ مفهومی «دانستن به مثابه ی دیدن» در نظام فلسفی ملاصدرا

    مقاله۲۰۲۲حکمت معاصروحید خادم زاده، فاطمه کنعانی

    در چارچوب نظریهی استعاره های مفهومی، استعاره ها بخش جدایی ناپذیری از نظریات و تئوری های علمی محسوب می گردند. بسیاری از مفاهیم انتزاعی و تئوری های حامل این مفاهیم بواسطه استعاره های مفهومی قابل فهم و تبیین شده اند. استعاره «دانستن به مثابهی دیدن» ریشه در تجارب مشترک انسانی دارد. ا

  • منطق قیاسی به مثابه پارادایم نظریه شناخت در نظام فلسفی ملاصدرا و دکارت

    غایت اصلی در مباحث معرفت شناختی از منظر فیلسوفان رسیدن به شناخت یقینی و حقیقی است. از این منظر، فیلسوفان مختلف با دیدگاه ها و مبانی فکری متفاوت، همواره تلاش کرده اند مبنا و چهارچوبی را برای حصول نتیجه مورد نظر پی ریزی کنند. ملاصدرا و دکارت نیز از زمره تلاش گران این عرصه هستند. مل

  • بررسی تطبیقی رابطه نفس و بدن در نظام فلسفی ملاصدرا و برگسون

    مقاله۲۰۱۲انسان پژوهی دینیعلی پیری، فرمان ایسماعیلوف

    یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های فیلسوفان و متفکران از دیرباز تاکنون بحث از نفس و چگونگی رابطه آن با بدن بوده است. ملاصدرا و هنری برگسون به عنوان فیلسوفانی از دو سنت متفاوت در تلقی خود از رابطه نفس و بدن، افقی تازه گشوده و راهی نو آغازیده‌اند، به گونه‌ای که هر دو فیلسوف نگاهی وحدت‌انگار