مقاله

نقدی بر منطق عقلی جدید و آثار آن بر نظریه های سازمانی

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

نظریه های سازمانی امروزه بر منطقی استوار شده اند که اعتبار تئوریها را به سود بخشی ، عملی بودن و مفید واقع شدن آنها می سنجند . از این رو نظریه سازمانی توصیفی واقع شدن آنها می سنجند . از این رو نظریه سازمانی توصیفی بسیار ناقص و نارسا از پدیده ها به دست می دهد که اساساً از گرایش به تعقل ابزاری که از خصوصیات بارز علوم اجتماعی در غرب است ، ناشی می شود . جالب آن است که این نارسایی و نقص و این نگرش یک بعدی تاکنون باعث بسیاری از موفقیتهای عملی و کاربردی تئوریهای سازمانی شده است . ولی علی رغم این توفیقات ظاهری اگر عمیق بنگریم می بینیم که تئوریهای مذکورناقص و ضعیف نبوده و به همین جهت همه آثار مخربی را بر زندگی اجتماعی بشر و سازمانهای اجتماعی بر جای گذارده اند . البته این نخستین بار نیست که تئوریهای موفق عملی مورد انتقاد قرار گرفته و به نقص و کاستی متهم می شوند . در نیم قرن پیش لرد کینز دریافت که توسعه و پیشرفت اقتصادی برخاسته از حرص و آز ، میل به ربا خواری ،ومال اندوزی است و اینها همه چیزهایی بودند که او نادرست و ناشایست می شمرد . ولی در عین حال اذعان داشت که این عوامل تنها عوامل هدایت کننده ما در تنگناهای اقتصادی اند و راهگشای پیشرفت می باشند ، در چنین شرایطی انسان باید به خود بقبولاند که انصاف ، نیکی و عدالت عین زشتی است ، و حرص و آز و بدی عین خوبی است ، چرا که آن زشتی برای مفید است و این خوبی برای ما فایده و ثمری ندارد. امروزه در مقوله نظریه ای سازمانی نیز همان نظر کینز جاری است و گروهی بر این اعتقادند که باید خرده جویی از تئوریهای سازمانی را موقوف کرد ، زیرا اگر چه تئوری های مذکورضعف هایی دارند ولی فعلاً کار می کنند و ثمر بخشند و به همین علت خود بند و باید ضعفها و نقص هایشان را نادیده گرفت و عین درستی دانست. به عبارت دیگر باید وانمود کرد که ضعف و نقصی که بازده عملی دارد ضعف و نقص نیست و دقت نظری که فایده عملی ندارد عین زشتی و نقص است . اما سرانجام زمانی – که از هم اکنون آثار آن را شاهدیم – فرا خواهد رسید که انسان ضرورت اقرار به کاستی نظریه های سازمانی را احساس خواهد کرد و برای یافتن راه چاره ای به تکاپو خواهد افتاد . بالاخره متوجه خواهد شد که به کار بردن نظریه های متداول سازمانی تمام نیرو و وان روانی و جسمانی فرد را دردرگیری با تنش های ناشی از این خود باوری مصرف می کند و این فشار روانی آنچنان او را تحلیل می برد که از توفیق واقعی باز می ماند و از جامعه انسانی و ارزشهای آن دور می شود . در این حالت با شناختی که از نظریه های سازمانی حاصل می شود مقبولیت گذشته آنها از دست می رود و استحکام و قدرت آنها کاستی می پذیرد و بدین ترتیب تدریجاً سستی و خامی آنها موجب می گردد که توان عملی و کاربردی آنها نیز از میان رفته و یا بسیار کاهش یابد . به طور خلاصه اتکای تئوریهای سازمانی ب تعقل ابزاری که از ویژگیهای بازار و نظام تولید در کشورهای پیشرفته صنعتی است ، موجبات شکست آنها را در بلند مدت فراهم خواهد ساخت و بر صاحبنظران این رشته فرض است که تعقل جوهری و ارزشی را اساس تئوریهای سازمانی قرار دهند و بکوشند تا بر این پایه نظریه های مستحکمی را ارائه کنند.