مقاله

بررسی تصوف عابدانه و عرفان عاشقانه در غزلیات حافظ

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

تصوف که در آغاز شامل مفاهیمی خشک و ریاضتهایی سخت بود، در قرن سوم با پذیرفتن «محبت» به عنوان یکی از ارکان محوری، رنگ عاشقانه پذیرفت. با ورود عرفان و تصوف به عرصه ادبیات، گروهی به تدوین اصول تصوف عابدانه در آثارشان می پردازند و عده ای آثاری سراسر عرفانی همراه با شور و شوق عاشقانه پدید می آورند. در این میان حافظ مبدع مکتبی است که از اصول عرفان عاشقانه به همراه نگاهی انتقادی به تصوف عابدانه شکل گرفته است و از آن به مکتب رندی تعبیر می شود. اما اشعار حافظ را نمی توان یکسره از تصوف عابدانه تهی دانست. حافظ ضمن پذیرفتن تأثیری عظیم از مفاهیم قرآنی و تضمین ها و تلمیح های فراوان به آیات قرآن، در ابیات بسیاری عبادت، دعای صبح و آه شب، اصول اخلاقی تصوف و اندیشه های دیگری از تصوف عابدانه را نه با ابهام و بیانی رندانه و دوپهلو، بلکه به روشنی و به قصد تعلیم و توصیه به مخاطب خود، بیان می کند.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. علی دهقان — دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
  2. خلیل حدیدی — دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
  3. موسی احمدی — دانش- آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز

اسناد مشابه

  • بررسی تصوف عابدانه و عرفان عاشقانه در غزلیات حافظ

    مقاله۲۰۱۴ادبیات عرفانی و اسطوره شناختیخلیل حدیدی، علی دهقان، موسی احمدی

    تصوف که در آغاز شامل مفاهیمی خشک و ریاضتهایی سخت بود، در قرن سوم با پذیرفتن «محبت» به عنوان یکی از ارکان محوری، رنگ عاشقانه پذیرفت. با ورود عرفان و تصوف به عرصه‌ ادبیات، گروهی به تدوین اصول تصوف عابدانه در آثارشان می‌پردازند و عده‌ای آثاری سراسر عرفانی همراه با شور و شوق عاشقانه

  • ضرورت بازنگری در تدریس غزلیات حافظ (مطالعۀ موردی: غزلیات با طرح روایی سفر)

    مقاله۲۰۲۶تدریس پژوهیتیمور مالمیر

    تدریس غزلیات حافظ غالباً به‌گونه‌ای است که شناختی جامع از هنر وی به دانشجویان انتقال داده نمی‌شود. آموزش معنی مفردات یا اصطلاحات، تلمیحات و ارزش‌های بدیعی یا استعاره و تشبیه، کنایه‌و معنای اشعار حافظ در شرح‌های متعدد تکرار شده است و باتوجه‌به رواج گستردۀ چاپ و نشر، امکان مراجعۀ د

  • نقش‌های دستوری و کارکردهای نحوی ردیف در غزلیات حافظ

    مقاله۲۰۲۶علوم ادبیآرمان رامش، احمد غنی پور ملکشاه، علی اکبر باقری خلیلی

    ردیف از برجسته‌ترین عناصر موسیقایی و معنایی در غزل فارسی است که افزون‌بر کارکرد آوایی، در سطح نحو و دستور نیز می‌تواند در سازمان‌دهی ساختار جمله و جهت‌دهی معنا نقش ایفا کند. در پژوهش پیش‌رو، با تمرکز بر غزلیات حافظ، ردیف از منظر نقش‌های دستوری بررسی می‌شود وپرسش پاسخ داده می‌شود

  • تجلی «رند» در غزلیات حافظ به مثابه شیزوآنالیز دلوز و گتاری

    مقاله۲۰۲۶کاوش نامه زبان و ادبیات فارسیحسین جودوی، محمد علی محمودی، محمد امیر مشهدی

    غزلیات حافظ، به عنوان یکی از متعالی‌ترین متون ادبیات فارسی، ظرفیت زیادی برای خوانش‌های میان‌رشته‌ای و تطبیقی با نظریه‌های فلسفی معاصر دارد. در میان مفاهیم محوری جهان‌بینی حافظ، شخصیت «رند» به عنوان نماد آزادی‌خواهی، عبور از هنجارهای تحمیلی و زیستن در مرزهای نامتعین، جایگاهی کانون

  • تحلیل ساختارهای روایی غزلیّات حافظ

    تصوّر رایج دربارة غزل حافظ این است که ساختار گسسته و پریشان دارد، اما روایت‌شناسی نشان می‌‌دهد چنین ساختاری متناسب با نوع سخن و وضعیّت عصر شاعر است؛ این گسستگی ظاهری، با خوانش خواننده به انسجام منتهی می‌شود. ساحت سخن و معنایی که در غزلیّات حافظ وجود دارد، نیازمند «خوانش» مخاطبان

  • بررسی تطبیقی چشم دلدار در غزلیات حافظ و ترانه نامۀ پِترارکا

    مقاله۲۰۱۲جستارهای زبانیرامون گاژا، ناصر نیکوبخت، سعید بزرگ بیگدلی، حسین هاجری

    غزل های حافظ و ترانه نامۀ پترارکا (1304-1374 م)، دست کم در سه ویژگی، زمینه ای مشترک دارند: (الف) از دیدگاه چونی، هر دو اثر اوج شعر غنایی عاشقانۀ قرون وسطی هستند: یکی در ادب پارسی، دیگری در ادب اروپایی؛ (ب) از دیدگاه ترتیب زمانی، هر دو دیوان در سدۀ هشتم هجری (چهاردهم میلادی) سروده