بررسی پدیده تغییر اقلیم و تأثیرات آن بر کاربری اراضی طبیعی حوضه آبریز گرگان رود
چکیده
هدف از این مطالعه، بررسی پدیدة تغییر اقلیم در حوضة آبریز گرگانرود ـ قرهسو و تأثیرات این پدیده بر تغییر کاربری اراضی آن و بیان رهنمود مؤثر در مدیریت و حفظ کاربری اراضی طبیعی منطقه است. تجزیه و تحلیل دادههای بارش، دمای متوسط و رطوبت نسبی 9 ایستگاه سینوپتیک این حوضه، با پایۀ زمان مشترک سی ساله، برای بررسی همگنی دادهها، تعیین روند تغییرات و spi صورت گرفت. علاوه بر این، برای رقومی سازی نقشهها، تهیة نقشههای خروجی و مقایسة تغییرات درصد کاربری اراضی از نرم افزارهایilwis 3.3 و arc gis 9.3 استفاده شد. یافتهها نشان داد که با گذشت سال های آماری مطالعه شده (30 سال)، مقدار بارندگی به جز نواحی مرکزی این حوضه، به طور سالیانه افزایش داشته و در بیشتر ایستگاههای این حوضه وضعیت رطوبتی بهبود یافته و فراوانی سالهای پر باران و مرطوب از دو دهة پیش تا حد زیادی بیشتر شده است. بر اساس نوسانات فصلی دما تغییرات صعودی دما در نیمة شرقی حوضه در حال افزایش و در بخشهای مرکزی و غربی در حال کاهش بوده است. همچنین تغییرات صعودی رطوبت در بخش شرقی و همچنین بخش غربی حوضه در حال افزایش بوده، ولی به طور پراکنده روندهای نزولی رطوبت هوا در قسمتهای مختلف این حوضه دیده شده است. یافتههای حاصل از نقشهها نشان داد که تغییرات در این دامنۀ زمانی به سمت کاهش اراضی مرتعی و جنگلی، و همچنین افزایش اراضی زراعی ـ باغی و زمینهای بایر در سطح حوضه پیش رفته است. وقوع خشکسالی در برخی قسمتهای این حوضه به شکلی سالانه یا فصلی است که نشاندهندة اثر تغییرات اقلیمی بر تغییر کاربری اراضی است.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- سیده شعله حسینی — کارشناس ارشد محیط زیست، دانشگاه آزاد، واحد علوم و تحقیقات
- حمید رضا غفارزاده — عضو هیئت علمی دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات
- زهرا عابدی — عضو هیئت علمی دانشکدة محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات
- نیما شیری — پردیس علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران